NGUYỄN TRUNG TRỰC – NGỌN LỬA KHÔNG CHỊU TẮT TRÊN ĐẤT NAM BỘ

NGUYỄN TRUNG TRỰC – NGỌN LỬA KHÔNG CHỊU TẮT TRÊN ĐẤT NAM BỘ

Nếu giữ lại một hình ảnh từ câu chuyện Nguyễn Trung Trực, tôi muốn giữ hình ảnh ngọn cỏ sau mùa cháy. Cỏ nhỏ bé, không có tiếng nói, nhưng càng bị giẫm đạp càng tìm cách vươn lên. Câu nói gắn với ông về cỏ nước Nam được truyền tụng qua nhiều thế hệ; nó gợi niềm tin rằng sức sống của một dân tộc không dễ bị nhổ tận gốc.

Nguyễn Trung Trực là thủ lĩnh kháng Pháp ở Nam Kỳ trong những năm 1860. Ngày 10-12-1861, nghĩa quân do ông chỉ huy đánh đốt tàu L’ Espérance của Pháp trên vàm Nhật Tảo. Ngày 16-6-1868, ông dẫn nghĩa quân đánh chiếm đồn Rạch Giá. Sau khi tiếp tục hoạt động ở Phú Quốc, ông bị bắt và bị thực dân Pháp xử tử tại Rạch Giá ngày 27-10-1868 theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.

Tôi nghĩ đến người dân miền sông nước đã chứng kiến những cuộc truy lùng, những chuyến ghe lặng lẽ rời bến, những mái nhà phải học cách giấu nỗi lo. Đó là hình ảnh gợi tả hoàn cảnh chung, không phải lời kể của nhân chứng cụ thể. Lịch sử còn lưu truyền chuyện người dân Tà Niên dệt chiếu hoa tiễn ông ra pháp trường; những chi tiết truyền tụng cần được phân biệt với hồ sơ chính thức, nhưng vẫn gợi tình cảm sâu nặng mà cộng đồng dành cho người bảo vệ quê hương.

Điều khiến tôi nhớ Nguyễn Trung Trực không chỉ là chiến công, mà là niềm tin rằng ý chí tự chủ có thể truyền từ người này sang người khác. Một căn cứ có thể mất, một người có thể ngã xuống, nhưng lòng tự trọng không vì thế mà biến mất. Lòng yêu nước đôi khi bắt đầu từ điều giản dị: không chấp nhận xem quê hương là thứ có thể bị lấy đi mà không cần lên tiếng.