Nguyễn Trung Trực – Người Anh Hùng Áo Vải
Nguyễn Trung Trực(1838–1868), tên thật là Nguyễn Văn Lịch (thường gọi là Hai Chơn). Dù nguyên quán ở Bình Định, ông sinh ra và lớn lên tại làng Bình Nhựt, huyện Tân An, tỉnh Gia Định (nay thuộc tỉnh Long An). Là một vị anh hùng dân tộc, thủ lĩnh nghĩa quân kháng chiến chống Pháp tiêu biểu ở Nam Bộ vào thế kỷ XIX. Xuất thân từ một gia đình nhà chài áo vải, ông nổi tiếng với sự quả cảm, mưu lược và tinh thần bất khuất trước quân xâm lược.
Người con sông nước và khát vọng phò quốc an dân
Sinh trưởng trong một gia đình chài lưới vùng sông nước, từ nhỏ ông đã nổi tiếng là người có thể hình rắn rỏi, gan dạ và có tinh thần nghĩa hiệp. Sớm chứng kiến cảnh quê hương bị gót giày viễn chinh của thực dân Pháp giày xéo, nhân dân lầm than, lòng căm thù giặc trong người thanh niên trẻ tuổi cứ ngày một lớn dần. Không cam chịu làm nô lệ, ông đã đứng lên chiêu mộ nghĩa binh, tập hợp những người nông dân, dân chài nghèo khổ thành một đội quân kháng Pháp
Hai chiến công vang dội lẫy lừng
Cuộc đời binh nghiệp ngắn ngủi của ông được lưu danh sử sách qua hai chiến công oanh liệt, làm rung chuyển cả bộ máy cai trị của quân Pháp lúc bấy giờ, đúng như hai câu thơ của danh sĩ Huỳnh Mẫn Đạt:
"Hỏa hồng Nhật Tảo oanh thiên địa,
Kiếm bạt Kiên Giang khấp quỉ thần."
Trận Nhật Tảo – Ngọn lửa bùng cháy trên dòng sông:
Ngày 10 tháng 12 năm 1861, ông cùng nghĩa quân đã tổ chức một trận đánh táo bạo trên sông Nhựt Tảo (Long An). Ông giả dạng một thuyền đám cưới để tiếp cận tiểu hạm L'Espérance (Hy Vọng) – một tàu chiến bọc đồng hiện đại của hải quân Pháp. Khi áp sát, nghĩa quân bất ngờ rút vũ khí, tiêu diệt lính Pháp trên tàu và châm lửa đốt cháy rụi con tàu.
Trận Kiên Giang – Đột kích đồn địch:
Sau hiệp ước Nhâm Tuất 1862, không chịu buông súng theo lệnh triều đình đình chiến, ông rút quân về miền Tây tiếp tục kháng chiến. Đêm 16 tháng 6 năm 1868, ông chỉ huy nghĩa quân đánh úp đồn Rạch Giá (Kiên Giang). Trận đánh diễn ra vô cùng nhanh chóng và tàn khốc, nghĩa quân làm chủ tình hình, tiêu diệt tên chủ tỉnh Chánh Phèn cùng nhiều sĩ quan và binh lính Pháp, thu giữ nhiều vũ khí
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Lời nguyền bất tử trước máy chém
Thực dân Pháp vừa kính nể, vừa lo sợ tài năng của ông, chúng đưa ông về Sài Gòn, dùng đủ mọi thủ đoạn từ dụ dỗ, hứa hẹn phong quan tiến chức, ban phát bổng lộc nếu ông đồng ý quy thuận và làm việc cho mẫu quốc. Thế nhưng, đáp lại những lời đường mật đó là ánh mắt cương nghị và cái lắc đầu đanh thép của người anh hùng áo vải.
Biết không thể khuất phục được ý chí của vị chủ soái, ngày 27 tháng 10 năm 1868 (nhằm ngày 12 tháng 9 năm Mậu Thìn), thực dân Pháp quyết định đưa ông ra pháp trường tại chợ Rạch Giá để xử tử hình. Năm đó, ông mới vừa tròn 30 tuổi. Trước khi lưỡi đao của kẻ thù hạ xuống ông đã nhìn thẳng vào mặt quân thù và để lại một câu nói bất hủ, trở thành lời thề nguyền giữ nước thiêng liêng của muôn đời con cháu Việt Nam:
“Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây.”
Sự hy sinh của ông đã để lại niềm tiếc thương vô hạn. Tương truyền, người dân làng chiếu Tà Niên gần đó vì quá xúc động và kính trọng cụ đã dệt những chiếc chiếu hoa mang chữ "Thọ" trải xuống đất pháp trường để nâng giấc bước chân người anh hùng vào cõi thiên thu. Khi máu của ông thấm xuống, người dân đã mang chiếc chiếu ấy về thờ phụng kính cẩn. Sau khi ông mất, nhân dân Nam Bộ đã tôn kính tôn ông làm một vị Thượng đẳng Thần (vị thần bảo hộ). Rất nhiều đền thờ anh hùng Nguyễn Trung Trực đã được lập nên khắp các tỉnh miền Tây như Kiên Giang, Long An, An Giang... để người dân đời đời khói hương tưởng nhớ.
