Nguyễn Trung Trực - Người anh hùng dân chài áo vải

Hơn 150 năm qua, ngày vị anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực bị thực dân Pháp xử chém tại chợ Rạch Giá (27-10-1868) vẫn được nhiều thế hệ nhân dân ghi nhớ. Nhiều sự kiện tưởng niệm ông đã được tổ chức trang trọng trong tháng 10 hằng năm ở nhiều đền thờ, ngôi đình khắp ĐBSCL, đặc biệt là tại Kiên Giang.

Thời còn trẻ, ông giỏi cả văn, võ. Nhưng nổi bật nhất là võ nghệ, năm 16 tuổi đã tỉ thí võ đài ở địa phương. Tháng 2-1859, thực dân Pháp đánh thành Gia Ðịnh, ông lập đội nghĩa dũng được nhiều người hưởng ứng, kéo lên ứng cứu. Năm 1861, ông tham gia nghĩa quân của Bình Tây đại nguyên soái Trương Ðịnh, được giao chức Quản đạo. Ðạo quân của ông hoạt động mạnh ở vùng Tân An (Long An).

Từ chàng thanh niên chài lưới đến chủ tướng nghĩa quân

Nguyễn Trung Trực tên thật là Nguyễn Văn Lịch, sinh ra trong một gia đình làm nghề chài lưới ven sông tại làng Bình Nhựt, huyện Định Thường (nay thuộc tỉnh Long An), nhưng địa bàn hoạt động oanh liệt nhất của ông lại gắn liền với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, bao gồm cả không gian vùng đồng bằng sông Cửu Long rộng lớn. Khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược Nam Kỳ, ông chiêu mộ nghĩa quân, phối hợp cùng triều đình và tự tổ chức nhiều trận đánh gây tổn thất nặng nề cho quân giặc.

Chiến công và tinh thần bất khuất trước kẻ thù

Đỉnh cao trong sự nghiệp kháng chiến của ông là chiến công đốt cháy chiến hạm Espérance của Pháp trên sông Nhật Tảo (năm 1861). Sau khi căn cứ miền Đông thất thủ, ông rút về miền Tây, tiếp tục lập căn cứ tại Hòn Chông, Rạch Giá và tổ chức cuộc tập kích bất ngờ vào đồn Rạch Giá năm 1868, thu nhiều vũ khí và tiêu diệt nhiều tên địch. Trước thế lực mạnh và sự bao vây của giặc, do lực lượng chênh lệch, ông bị sa vào tay giặc.

Sự hy sinh oanh liệt và bất tử

Dù dùng mọi thủ đoạn dụ dỗ, tra tấn, kẻ thù không thể khuất phục được ý chí kiên cường của người anh hùng. Trước khi bước lên pháp trường, Nguyễn Trung Trực đã hiên ngang cất lên câu nói làm chấn động lịch sử: "Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây". Ông hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng tinh thần và khí phách của ông mãi mãi trường tồn cùng non sông đất Việt