Nguyễn Trung Trực – Tấm Gương Bất Khuất Và Khí Chất Người Anh Hùng Nam Bộ
Nguyễn Trung Trực (1838–1868), tên thật là Nguyễn Văn Lịch, sinh ra trong một gia đình chài lưới tại làng Bình Nhật, huyện Định Thọ, phủ Tân An (nay thuộc tỉnh Long An). Khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược Nam Kỳ, với lòng yêu nước nồng nàn và chí khí quật cường, ông đã chiêu mộ nghĩa binh đứng lên chống giặc, trở thành một trong những người thủ lĩnh văn võ song toàn tiêu biểu nhất thời kỳ đầu phong trào kháng chiến ở miền Nam.
Tên tuổi của ông gắn liền với những chiến công lẫy lừng làm chấn động quân đội Pháp. Tiêu biểu nhất là trận tập kích đốt cháy tàu chiến Espérance (Hy Vọng) của Pháp trên sông Vàm Cỏ Đông tại Nhật Tảo vào năm 1861, khiến kẻ thù kinh hồn bạt vía và được nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu lưu danh muôn thuở trong văn thơ.Sau khi triều đình ký hòa ước nhượng ba tỉnh miền Đông, ông rút về miền Tây lập căn cứ tiếp tục kháng chiến, đỉnh cao là chiến công bất ngờ đánh úp và làm chủ đồn Kiên Giang (Rạch Giá) vào tháng 6 năm 1868.
Trước uy thế và tổn thất nặng nề do nghĩa quân gây ra, thực dân Pháp đã huy động lực lượng lớn bao vây hòng dập tắt phong trào. Để bảo toàn tính mạng cho đồng bào và nghĩa quân, Nguyễn Trung Trực đã dũng cảm chấp nhận bị bắt. Bất chấp mọi thủ đoạn tra tấn và dụ dỗ, kẻ thù hoàn toàn bất lực trước ý chí sắt đá của ông. Ngày 27/10/1868, khi bị đưa ra hành quyết tại pháp trường Rạch Giá ở tuổi đời còn rất trẻ (30 tuổi), ông vẫn hiên ngang đối mặt với kẻ thù và thốt lên câu nói bất hủ: "Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây".
Sự hy sinh oanh liệt của Nguyễn Trung Trực đã biến ông thành một biểu tượng sáng ngời của tinh thần yêu nước và lòng quả cảm. Để tưởng nhớ công ơn to lớn của vị anh hùng dân tộc, nhân dân Nam Bộ đã lập nhiều đền thờ, trong đó lớn nhất là đền thờ tại thành phố Rạch Giá (Kiên Giang), nơi hàng năm diễn ra lễ hội tri ân thu hút hàng triệu lượt khách thập phương, minh chứng cho sức sống trường tồn của một nhân cách lớn trong lòng dân tộc.
