Nguyễn Trung Trực – Thủ lĩnh nghĩa quân đầu tiên đánh chìm tàu chiến Pháp

Lịch sử bốn nghìn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam không được viết bằng mực mà được viết bằng máu và nước mắt của những người con ưu tú. Trong dòng chảy bất tận ấy, hình ảnh những người anh hùng đã trở thành những tượng đài bất tử, là linh hồn của non sông. Họ không chỉ là những cái tên trong sử sách, mà còn là biểu tượng cho ý chí kiên cường, lòng yêu nước nồng nàn và khát vọng tự do cháy bỏng của cả một dân tộc.

Sau đây tôi sinh được khơi dậy cho người con nước Nam về Nguyễn Trung Trực (1838–1868) là vị anh hùng dân tộc tiêu biểu trong phong trào kháng Pháp nửa cuối thế kỷ XIX tại Nam Kỳ. Ông được nhân dân tôn kính là người "anh hùng dân chài áo vải" với khí phách kiên cường và lòng yêu nước nồng nàn Tên khai sinh của ông là Nguyễn Văn Lịch, thuở nhỏ còn gọi là Chơn. Tên Trung Trực do thầy dạy học đặt dựa trên tính cách ngay thẳng của ông. Nguyên quán gốc Nguyễn Trung Trực ở xóm Lưới, thôn Vĩnh Hội, tổng Trung An, huyện Phù Cát, trấn Bình Định (ngày nay là thôn Vĩnh Hội, xã Cát Hải, huyện Phù Cát). Ông nội là Nguyễn Văn Đạo, cha là Nguyễn Văn Phụng (hoặc Nguyễn Cao Thăng), mẹ là bà Lê Kim Hồng

Sau khi hải quân Pháp nhiều lần bắn phá duyên hải Trung Bộ, gia đình ông phải phiêu bạt vào Nam, định cư ở xóm Nghề (một xóm trước đây chuyên nghề chài lưới), làng Bình Nhựt, tổng Cửu Cư Hạ, huyện Cửu An, Phủ Tân An (nay thuộc xã Thạnh Đức, huyện Bến Lức, tỉnh Long An) và sinh sống bằng nghề chài lưới vùng hạ lưu sông Vàm Cỏ. Không rõ năm nào, lại dời lần nữa xuống làng Tân Thuận, tổng An Xuyên.(nay là xã Tân Tiến, huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau)

Ông là con trưởng trong một gia đình có 8 người con. Lúc nhỏ, ông rất hiếu động, thích học võ nên khi lớn lên ông là người có thể lực khỏe mạnh, giỏi võ nghệ và là người có nhiều can đảm, mưu lược. Sớm phiêu bạt vào Nam từ nhỏ, vì thế, cuộc đời và sự nghiệp của cụ gắn với miền Tây Nam bộ. Là người tinh thông võ nghệ và có lòng yêu nước nồng nàn, khi còn trẻ chàng trai họ Nguyễn đã ý thức được sự xâm lược của thực dân nên đã sớm có tư tưởng chống Pháp. Cuộc đời của cụ gắn với hai sự kiện nổi tiếng trong các phong trào chống Pháp lúc bấy giờ

Trận đầu tiên diễn ra vào năm 1861 trên vàm Nhựt Tảo (huyện Tân Trụ, tỉnh Long An ngày nay). Cụ và các nghĩa binh là nông dân giả làm đám rước dâu trên sông để tiếp cận và đốt cháy tàu L’Esperance của quân Pháp. Chiến công này làm dấy lên phong trào chống Tây ngay sau khi đại đồn Chí Hòa thất thủ vào ngày 25-2-1861.

Trận thứ hai diễn ra vào lúc 4 giờ sáng 16-6-1868, Nguyễn Trung Trực dẫn quân xuất phát từ Tà Niên (nay là xã Vĩnh Hòa Hiệp, huyện Châu Thành, Kiên Giang) đánh úp đồn Kiên Giang, gây hoang mang trong quân lính Pháp. Sau đó, cụ kéo quân về Hòn Chông-Kiên Lương rồi ra Phú Quốc để tiếp tục chiến đấu. Nhưng quân Pháp quá mạnh, cuộc kháng chiến của Nguyễn Trung Trực sớm kết thúc. Không cam tâm để đồng đội bị đói khát, dân thường bị giết hại vô tội, cụ Nguyễn phải đầu hàng tại Phú Quốc Sau khi đưa Nguyễn Trung Trực về Gia định tìm cách dụ dỗ không thành .Địch áp dải cụ về Kiên Giang .Sau đó, cụ bị xử chém đầu tại chợ Rạch Giá. Người dân nghe hung tin, nhất là người dân Tà Niên, đã tổ chức dệt chiếu trải cho cụ đứng khi bị xử tử.

Trước khi chết, cụ Nguyễn mở mắt nhìn bầu trời quê hương, nhìn những người cụ từng thọ ơn cưu mang cùng đồng đội trong thời gian qua. Cụ Nguyễn Trung Trực dõng dạt hô lớn: “Bao giờ Tây nhổ hết cỏ nước Nam mới hết người Nam đánh Tây”.

Bằng những hi sinh oan liệt đổi lấy những mạng người vô tội Nguyễn Trung Trực đã ghi lại trong lòng người con dòng máu Việt một tinh thần yêu nước đầy cháy bỏng sự mạnh mẽ khi đứng trước giặc nhưng không khuất phục như cái tên của ông"Nguyễn Trung Trực" bất kể là khi nào đã một phần của đất nước bản thân ta cũng phải rèn luyện học hỏi những điều về đất nước khi những người hi sinh đó đã đem ta đến một thời kì hòa bình đầy tươi sáng cho thế hệ đi sau