Nguyễn Trung Trực và ngọn lửa trên sông Nhật Tảo

Tháng 12 năm 1861, dòng sông Nhật Tảo (Long An ngày nay) vẫn tấp nập ghe thuyền qua lại. Giữa khung cảnh bình yên ấy, chiến hạm L'Espérance của thực dân Pháp neo giữa dòng, kiểm soát con đường thủy quan trọng của Nam Kỳ. Với người dân địa phương, con tàu ấy là biểu tượng của sự áp bức. Còn với Nguyễn Trung Trực, đó là mục tiêu phải đánh.

Sinh ra trong một gia đình bình dân ở miền Tây Nam Bộ, Nguyễn Trung Trực nổi tiếng gan dạ và giỏi võ. Sau khi Pháp chiếm Gia Định, ông tập hợp nghĩa quân, chiến đấu bằng những cách đánh bất ngờ, tận dụng địa hình sông nước quen thuộc.

Để tiêu diệt chiến hạm, ông nghĩ ra một kế hoạch táo bạo. Nghĩa quân cải trang thành những người buôn bán, chèo ghe chở rơm tiến sát tàu. Khi lính Pháp mất cảnh giác, họ bất ngờ phóng hỏa. Chỉ trong chốc lát, ngọn lửa bùng lên dữ dội, bao trùm toàn bộ con tàu. Tiếng súng, tiếng gỗ cháy và tiếng nước bắn tung tóe hòa thành khung cảnh hỗn loạn. Chiến hạm bị thiêu rụi ngay giữa dòng sông.

Chiến thắng Nhật Tảo làm chấn động cả Nam Kỳ. Người dân tin rằng quân xâm lược không phải là lực lượng bất khả chiến bại. Sau đó, Nguyễn Trung Trực tiếp tục chiến đấu ở Rạch Giá, xây dựng căn cứ và tổ chức nhiều trận đánh khác.

Năm 1868, ông bị bắt sau khi tìm cách bảo vệ dân làng khỏi sự trả thù của quân Pháp. Trước khi bị xử chém, ông nói câu nổi tiếng: “Bao giờ Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây.” Câu nói ấy nhanh chóng lan truyền khắp vùng Nam Bộ, trở thành lời thề của nhiều thế hệ yêu nước.

Ngày nay, đền thờ Nguyễn Trung Trực ở Kiên Giang luôn đông người đến dâng hương. Câu chuyện về ngọn lửa trên sông Nhật Tảo không chỉ kể về một trận đánh thành công mà còn nhắc đến tinh thần quật cường của người dân miền Tây trước những năm tháng đất nước bị xâm lược.