Nguyễn Trung Trực và tấm lòng trung kiên ngời sáng phương Nam
Nguyễn Trung Trực (tên thật là Nguyễn Văn Lịch, 1838–1868) sinh tại làng Bình Định, huyện Trị Tổng, phủ Tân An (nay thuộc tỉnh Long An). Ông là người có võ nghệ cao cường, gan dạ, trọng nghĩa khinh tài và sớm gia nhập hàng ngũ nghĩa quân chống thực dân Pháp ngay từ những ngày đầu chúng nổ súng xâm lược Nam Kỳ. Dưới sự chỉ huy tài tình của ông, nghĩa quân đã lập nên nhiều chiến công vang dội. Tiêu biểu nhất là trận tập kích và đốt cháy chiếc tàu chiến Espérance (tàu Hy Vọng) của giặc Pháp trên vàm Nhựt Tảo vào tháng 12 năm 1861 – chiến công được ví như "Hỏa hồng Kiên Giang tạc dạ xâm". Sau đó, ông tiếp tục chuyển địa bàn hoạt động xuống Rạch Giá, Phú Quốc để duy trì phong trào kháng chiến. Do lực lượng chênh lệch và để cứu dân làng khỏi bị giặc tàn sát, ông đã sa vào tay giặc. Trước kẻ thù, ông giữ vững khí tiết hiên ngang, dõng dạc tuyên bố câu nói bất hủ trước khi bị giặc sát hại tại Rạch Giá vào năm 1868 khi mới 30 tuổi.
Trong lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc, miền đất phương Nam trù phú đã nuôi dưỡng và sản sinh biết bao người con ưu tú, sẵn sàng xả thân vì tổ quốc. Giữa những trang sử bi tráng ấy, tên tuổi của Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực mãi mãi tỏa sáng như một ngôi sao bắc đẩu, biểu tượng rực rỡ của lòng yêu nước nồng nàn và ý chí bất khuất trước cường quyền.
Nguyễn Trung Trực sinh năm 1838 trong một gia đình chài lưới nghèo khó tại làng Bình Định, tỉnh Long An. Sớm mài giũa võ nghệ và bén duyên với tinh thần thượng võ, ông nổi danh là một tráng sĩ có sức khỏe, can đảm, mưu trí và rất mực thương yêu nhân dân. Khi thực dân Pháp nổ súng đánh chiếm Nam Kỳ, từ một người dân chài bình dị, Nguyễn Trung Trực đã đứng lên lãnh đạo nghĩa quân phất cờ khởi nghĩa, biến lòng căm thù giặc thành những đòn sấm sét giáng vào kẻ thù.
Dấu ấn chói lọi đầu tiên trong cuộc đời binh nghiệp của ông chính là trận chiến oanh liệt tại vàm Nhựt Tảo vào tháng 12 năm 1861. Bằng trí tuệ mưu lược, ông cùng nghĩa quân đã giả vờ đóng án mướn rồi bất ngờ tập kích, đốt cháy rụi chiếc tàu chiến Espérance (tàu Hy Vọng) tối tân của quân Pháp. Chiến công lừng lẫy này đã làm chấn động cả phe địch lẫn triều đình Huế, khiến giặc Pháp phải khiếp sợ trước chiến thuật thông minh của nghĩa quân. Nhà thơ Huỳnh Mẫn Đạt sau này đã ca ngợi chiến công ấy qua câu thơ bất hủ:
"Hỏa hồng Kiên Giang tạc dạ xâm,
Mã phong Sơn Hải điếu tiền tâm."
Sau khi đại đồn Chí Hòa thất thủ, Nguyễn Trung Trực tiếp tục rút về vùng đất Rạch Giá, Phú Quốc để xây dựng căn cứ, tiếp tục ngọn lửa kháng chiến. Dù điều kiện vô cùng khắc nghiệt, thiếu thốn trăm bề, nghĩa quân vẫn được nhân dân hết lòng che chở, đùm bọc.
Thế nhưng, trước sức mạnh hỏa lực tối tân của kẻ thù và để tránh cho đồng bào vô tội không phải chịu cảnh tàn sát đẫm máu, Nguyễn Trung Trực đã quyết định tự nộp mình cho giặc.
Đem vị thủ lĩnh kiệt xuất về giam cầm tại Rạch Giá, thực dân Pháp dùng mọi thủ đoạn từ tra tấn dã man đến hứa hẹn ban quan chức cao sang nhằm mua chuộc, khuất phục ông. Thế nhưng, trước mặt kẻ thù gươm giáo ngập tràn, Nguyễn Trung Trực vẫn hiên ngang sừng sững như một cây tùng trước bão giông. Khi tên quan Pháp hỏi ông dựa vào đâu mà dám chống lại đại quân chúng, ông đã dõng dạc thốt lên câu nói đanh thép, làm chấn động tâm can kẻ thù:
"Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây!"
Biết không thể lay chuyển được ý chí sắt đá của người anh hùng, giặc Pháp bất lực đành đưa ông ra pháp trường hành quyết vào năm 1868. Ông ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ – mới tròn 30 tuổi, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho muôn dân muôn nước.
Cuộc đời của Nguyễn Trung Trực là bản hùng ca bi tráng về lòng yêu nước và tinh thần quyết chiến quyết thắng. Tên tuổi, chiến công và câu nói bất hủ của ông đã khắc sâu vào lịch sử dân tộc, mãi mãi là niềm tự hào kiêu hãnh của các thế hệ người con đất Việt.
Bạn có muốn tìm hiểu thêm về đền thờ linh thiêng của anh hùng Nguyễn Trung Trực tại thành phố Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang hay lễ hội giỗ hằng năm của ông không?
