Nguyễn Trung Trực và trận hỏa hồng Nhật Tảo

Nguyễn Trung Trực là một hào kiệt xuất thân từ nghề chài lưới vùng sông nước Long An. Ông có lối đánh giặc vô cùng sáng tạo và gan dạ. Đỉnh cao là trận tập kích tàu Hy Vọng (L'Espérance) của Pháp trên dòng sông Nhật Tảo năm 1861. Ông cùng các nghĩa quân giả làm dân chài đi trên những chiếc thuyền nhỏ chở đầy củi khô giấu vũ khí bên dưới để áp sát tàu địch.

Khi áp sát được tàu, ông phát lệnh tấn công, nghĩa quân đồng loạt tràn lên dùng dầu hỏa và rơm rác đốt cháy tàu địch. Đây là lần đầu tiên một tàu chiến hiện đại của phương Tây bị đánh đắm bởi bàn tay của những người nông dân chân đất. Trận đánh đã làm rung động cả Đông Dương thời bấy giờ. Sau này khi bị bắt, ông đã dõng dạc tuyên bố: "Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam mới hết người Nam đánh Tây". Câu nói ấy đã trở thành lời thề chung của cả dân tộc, khẳng định sức mạnh tiềm tàng và khát vọng tự do cháy bỏng của nhân dân Nam Bộ.