NGUYỄN TRUNG TRỰC – vị anh hùng của vùng đất Long An (1)

Nguyễn Trung Trực (1838–1868) là một vị anh hùng dân tộc, thủ lĩnh phong trào khởi nghĩa chống Pháp tiêu biểu tại Nam Bộ vào cuối thế kỷ XIX. Cuộc đời ông gắn liền với những chiến công lẫy lừng và tinh thần bất khuất trước kẻ thù.

Nguyễn Trung Trực tên thật là Nguyễn Văn Lịch (thường gọi là Chơn). Ông sinh ra trong một gia đình làm nghề chài lưới tại làng Bình Nhựt, huyện Cửu An (nay thuộc tỉnh Long An). Chính nhờ cuộc sống lênh đênh trên sông nước, ông sớm rèn luyện được sức khỏe dẻo dai, giỏi võ nghệ và thông thuộc địa hình sông ngòi Nam Bộ. Khi thực dân Pháp nổ súng tấn công thành Gia Định vào năm 1859, lòng yêu nước đã thôi thúc ông tạm gác tay lưới để cầm vũ khí. Sau khi thành Gia Định thất thủ, Nguyễn Trung Trực cùng đơn vị của mình rút về hoạt động tại vùng Tân An và Gò Công. Tại đây, ông đã có sự kết nối và chịu ảnh hưởng trực tiếp từ tinh thần kháng chiến của Bình Tây Đại nguyên soái Trương Định. Ông được giao nhiệm vụ trấn giữ vùng sông nước hạ lưu sông Vàm Cỏ. Trong giai đoạn này, từ một người lính, ông nhanh chóng bộc lộ khả năng lãnh đạo, quy tụ những nông dân, ngư dân nghèo lập thành đội nghĩa binh riêng, lấy địa bàn hoạt động chính là vùng sông Nhựt Tảo.

Nguyễn Trung Trực là thủ lĩnh nghĩa quân kiên cường thời kỳ đầu chống Pháp, nổi danh với hai chiến công "rung trời chuyển đất": đốt cháy tàu L'Espérance trên sông Nhật Tảo (1861) và đánh chiếm đồn Rạch Giá (1868). Dù gây cho địch nhiều tổn thất nặng nề, nhưng trước sức mạnh quân sự vượt trội của Pháp, ông buộc phải rút quân ra đảo Phú Quốc rồi bị bắt. Ông hi sinh anh dũng tại Rạch Giá vào năm 1868 với câu nói bất hủ khẳng định ý chí bất khuất của dân tộc: "Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam mới hết người Nam đánh Tây".

Trong lịch sử chống thực dân Pháp thế kỷ XIX, Nguyễn Trung Trực rực sáng như một biểu tượng của lòng yêu nước và ý chí quật cường. Xuất thân từ tầng lớp ngư dân nghèo, ông đã trở thành vị thủ lĩnh nghĩa quân tài ba, khiến kẻ thù phải kinh báo với những chiến công lẫy lừng. Hai chiến tích vang dội nhất gắn liền với tên tuổi ông chính là trận hỏa hồng trên sông Nhựt Tảo, đánh chìm tàu L'Espérance của Pháp, và trận tập kích chiếm gọn đồn Rạch Giá.

Không chỉ là một nhà quân sự mưu lược, ông còn để lại cho hậu thế một tấm gương sáng về khí tiết hiên ngang. Dù bị giặc bắt và dùng mọi thủ đoạn mua chuộc, dụ dỗ, ông vẫn giữ vững lập trường, thà hy sinh chứ không khuất phục. Câu nói bất hủ trước lúc hy sinh: "Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam mới hết người Nam đánh Tây" đã trở thành lời tuyên ngôn đanh thép, hun đúc sức mạnh cho các thế hệ sau này trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc.

· Một số trận đánh nổi tiếng :

+ Hỏa hồng Nhựt Tảo (10/12/1861): Nguyễn Trung Trực cùng nghĩa quân đã mưu trí đánh chìm tiểu hạm L'Espérance (tàu Hy Vọng) của quân Pháp trên sông Nhựt Tảo. Đây là lần đầu tiên nghĩa quân Việt Nam đánh chìm được một tàu chiến hiện đại của phương Tây.

+ Kiếm bạc Kiên Giang (16/06/1868): Ông chỉ huy nghĩa quân đánh úp và chiếm giữ đồn Rạch Giá trong suốt một tuần lễ. Đây là chiến thắng vang dội khiến quân Pháp bàng hoàng vì sự gan dạ của nghĩa quân áo vải.

· Tinh thần bất khuất và sự hi sinh của ông :

+ Sau khi chiếm lại Rạch Giá, quân Pháp điên cuồng truy đuổi và dùng thủ đoạn bắt mẹ của ông làm con tin để ép ông ra hàng. Để cứu mẹ và dân lành, Nguyễn Trung Trực đã chấp nhận bị bắt vào ngày 19/9/1868.

+ Dù bị quân Pháp dùng nhiều cách dụ dỗ, mua chuộc bằng chức tước và tiền bạc, ông vẫn giữ vững khí tiết. Ngày 27/10/1868, thực dân Pháp đưa ông ra pháp trường tại chợ Rạch Giá để hành hình. Tại đây, ông đã để lại câu nói bất hủ, trở thành biểu tượng cho ý chí quật cường của dân tộc