Nguyễn Trường Tộ – Người đề xuất cải cách Việt Nam thế kỷ XIX

Nguyễn Trường Tộ (1830–1871) là một trí thức Việt Nam thế kỷ XIX, nổi tiếng với những đề xuất cải cách nhằm giúp đất nước đối phó với nguy cơ xâm lược của các nước phương Tây.

Ông sinh tại Nghệ An trong một gia đình theo Công giáo. Nguyễn Trường Tộ có điều kiện tiếp xúc với kiến thức phương Tây và từng có thời gian học tập, làm việc với các giáo sĩ nước ngoài.

Trong bối cảnh Pháp mở rộng xâm lược Việt Nam từ năm 1858, ông nhận thấy sự khác biệt lớn về kỹ thuật, quân sự, kinh tế và tổ chức nhà nước giữa Việt Nam và các nước phương Tây.

Từ những năm 1860, Nguyễn Trường Tộ liên tục gửi các bản điều trần lên triều đình nhà Nguyễn. Nội dung đề xuất bao gồm cải tổ giáo dục, phát triển kinh tế, xây dựng quân đội, mở rộng giao thương và học tập khoa học kỹ thuật phương Tây.

Ông cho rằng Việt Nam cần thay đổi phương thức tổ chức đất nước để tăng cường sức mạnh trước tình hình quốc tế mới.

Tuy nhiên, nhiều đề xuất của Nguyễn Trường Tộ không được thực hiện đầy đủ. Triều đình nhà Nguyễn tiếp tục phải đối mặt với chiến tranh và những khó khăn về tài chính, quân sự và chính trị.

Nguyễn Trường Tộ qua đời năm 1871 khi mới khoảng 41 tuổi.

Ngày nay, ông thường được nhắc đến như một trong những trí thức Việt Nam sớm nhận thức được nhu cầu canh tân đất nước. Các bản điều trần của ông là nguồn tư liệu quan trọng để nghiên cứu tư tưởng cải cách Việt Nam nửa sau thế kỷ XIX.