Nguyễn Tử Bình - Từ chàng sinh viên nghèo đến vị tướng Không quân

Thiếu tướng Nguyễn Tử Bình nhớ lại: Một thời sinh viên gian khổ. Ăn sư ở phạm. Bữa cơm sáu người một mâm. Mâm cơm chỉ rau muống luộc. Nước chấm làm bằng gạo rang cháy ngâm lấy nước hòa muối. Canh lõng bõng vài ngọn rau. Vài con cá khô trơ trỏng. Chẳng mấy khi được miếng thịt lợn. Đói lắm! Mấy bạn Hà Nội về nhà nghỉ chủ nhật để phiếu ăn lại, bốn người được ăn sáu suất là mừng lắm.

Sinh viên ở nhà vách đất, lợp mái cọ. Phòng nam sinh một bên, phòng nữ sinh một bên, xen kẽ, để khi an ninh bất ổn thì có thể giúp đỡ, hỗ trợ nhau. Nhà không có trần. Vách ngăn lưng lửng. Sinh viên ngủ giường tầng. Cô cậu nào ngủ giường tầng trên đứng lên mặc áo là có thể nhìn sang bên kia thấy nhau.

Năm 1975, đang học năm thứ nhất, thì Quân chủng Không quân về trường Đại học Sư phạm Ngoại ngữ Hà Nội khám tuyển phi công. Chàng sinh viên Nguyễn Tử Bình cao ráo cũng có trong danh sách khám tuyển. Chưa bao giờ anh nghĩ mình sẽ là phi công quân sự. Có chiều cao, nhưng hơi gầy, chân tay có mập mạp gì lắm đâu. Rồi anh cũng đi khám. Cứ khám đâu được đấy.

Nhập ngũ, Nguyễn Tử Bình vào học ở Tiểu đoàn dự khóa của Quân chủng Không quân đóng quân ở Bạch Mai. Đầu năm 1978, khóa học phi công của ông khai giảng chính thức, học bay. Ông còn nhớ, khóa ông khi tuyển trong tất cả các trường chuyên nghiệp ở thành phố Hà Nội, lúc đầu sơ tuyển được khoảng 500, mà chỉ lấy được hơn 30 người. Quá trình bay bị loại dần, khi tốt nghiệp chỉ còn 6 - 7 người thành phi công.

Sau khi huấn luyện xong Mic 17 ở sân bay Phan Rang, ông chuyển vào Biên Hòa để đào tạo bay Mic 21. Đây là loại máy bay tiêm kích với nhiều tính năng vượt trội so với Mic 17. Thời điểm đó, Mic 21 tương đối hiện đại so với các loại máy bay chiến đấu trên thế giới. Các đơn vị trong Quân chủng chủ yếu sử dụng loại máy bay này. Việc đào tạo phi công bay Mic 21 trước đó đều phải gửi học viên sang Liên Xô đào tạo. Nhưng, khóa phi công Nguyễn Tử Bình là khóa đầu tiên Nhà nước Việt Nam đào tạo Mic 21, tuy nhiên các năm đầu vẫn có sự hỗ trợ của một số giáo viên của Liên Xô. Sau gần một năm đào tạo, ông tốt nghiệp và được điều động về đơn vị chiến đấu.

Thiếu tướng Nguyễn Tử Bình kể: Lúc này, ông bố ở nhà rất lo lắng. Ở quê cũng có vài anh là phi công, thỉnh thoảng làng xã lại rộ lên các thông tin khác nhau về từng nhà. Nhà có mỗi mình là con trai, còn lại là các chị gái, có chuyện gì xấu xảy ra thì ông bố không biết sống thế nào. Bà chị khuyên em... ra quân, chuyển ngành. Nhưng, ông vẫn vững vàng bản lĩnh, miệt mài huấn luyện, và bay. Ông biết phi công quân sự... không có thời bình.

Người khổ sở, tâm lí nặng nề bị tác động nhiều nhất là... vợ phi công. Thời ông bay ở Đà Nẵng, hơn 20 năm, mấy khi ở nhà đâu; mỗi tuần chỉ về ngủ với vợ con một hai tối, còn lại trực ở đơn bị. Hết bay lại trực. Hết trực lại bay. Đang bay ầm ầm, bay tưng bừng, đột nhiên thấy dừng. Chẳng nghe được tiếng động nữa. Biết ngay là có vấn đề. Biết ngay là tai nạn. Không tai nạn ở đây, thì cũng nơi khác. Lại nháo nhào phóng xe máy vào đơn vị xem chồng mình còn hay không. Tâm lí đè nặng. Nỗi lo thường trực.

Năm 1988, đang giữ cương vị Phi đội phó huấn luyện, ông được cử đi bồi dưỡng tiếng Nga rồi sang Liên Xô học tại học viện Quân chính Lênin. Khi ấy, Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu khủng hoảng trầm trọng. Học được 2 năm (1989 - 1991) thì ông trở về nước vào học viện Chính trị Quân sự học tiếp đến năm 1994 mới tốt nghiệp. Ra trường, ông về trung đoàn cũ công tác, trưởng thành dần lên đến Chính ủy Trung đoàn. Năm 2006, ông được bổ nhiệm làm Phó Chính ủy Sư đoàn 372. Trừ thời gian đi học, ông có 30 năm gắn bó với sư đoàn.

Trong cuộc đời binh nghiệp gắn với mặt đất và bầu trời, Thiếu tướng Không quân Nguyễn Tử Bình cũng có lần suýt gặp nạn. Ấy là khi ông là phi công thực hành bay nhào lộn, độ cao thấp. Nhìn đồng hồ chỉ độ cao 2700m thì lật xuống, kéo sang là vừa. Nhưng đồng hồ bé lại bị ánh sáng mặt trời chói chang, nhìn không rõ. Đến khi kiểm tra nhận thấy độ cao sai tới 1000m. Quá nguy hiểm! Nếu như mất bình tĩnh, luống cuống, hoang mang thì rối mù không làm chủ được máy bay. Nhưng, bằng bản lĩnh vững vàng, bình tĩnh và sáng suốt, bằng kĩ thuật kĩ năng được huấn luyện cơ bản và tinh thông, ông đã cho máy bay thoát ra được. Đây là bài học nhớ đời, ông đem ra dạy, truyền lại kinh nghiệm cho thế hệ sau rằng: trước khi làm động tác thì phải hết sức cẩn thận, kiểm tra thật kĩ, thật tỉ mỉ, không được phép đơn giản sẽ dẫn đến hậu quả xấu khó lường.