Nguyễn Tự Tân – chí sĩ yêu nước

Trước khi cuộc khởi nghĩa Cần Vương ở Quảng Ngãi bùng nổ, ông đã cùng đồng chí xây dựng căn cứ Tuyền Tung, quy tụ nghĩa sĩ, chuẩn bị lương thực và vũ khí. Công việc âm thầm ấy cho thấy một cuộc đứng lên không bắt đầu bằng tiếng súng, mà bắt đầu từ những tháng ngày bền bỉ gây dựng niềm tin.

Tháng 7/1885, Nguyễn Tự Tân cùng Lê Trung Đình và các thủ lĩnh phát động nghĩa quân đánh chiếm tỉnh thành Quảng Ngãi. Khi quân đối phương phản công, ông trực tiếp chiến đấu bảo vệ thành. Ông hy sinh trong trận đánh dữ dội khi lực lượng khởi nghĩa không thể giữ được vị trí đã giành lại.

Tư liệu về ông không nhiều như những nhân vật lớn khác. Nhưng giữa những dòng sử ngắn ngủi vẫn hiện lên một con người biết chuẩn bị, biết tập hợp và biết có mặt ở nơi nguy hiểm nhất. Căn cứ Tuyền Tung vì thế không chỉ là một địa danh; đó là dấu vết của những ngày người Quảng Ngãi tự tổ chức lực lượng để giành quyền quyết định vận mệnh của mình.