Nguyễn Tuấn Thiện: Danh tướng khai quốc và nghĩa tình sắt son với Lê Lợi trong khởi nghĩa Lam Sơn
Giới thiệu nhân vật: Nguyễn Tuấn Thiện (tên thật là Nguyễn Vãn, sau được vua Lê ban quốc tính là Lê Tuấn Thiện hoặc Nguyễn Tuấn Thiện), sinh năm 1400, mất năm 1464, là một trong những công thần khai quốc hàng đầu của triều Lê Sơ. Khái quát vai trò: Ông là người gắn bó với Lê Lợi từ những ngày đầu gian khó của khởi nghĩa Lam Sơn (1418), là người anh em kết nghĩa sinh tử, lập nhiều chiến công hiển hách giúp đánh đuổi giặc Minh xâm lược.
Thân thế và cơ duyên gặp gỡ Lê Lợi
Xuất thân:
Sinh ra tại vùng đất có truyền thống thượng võ và yêu nước (nay thuộc huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh).
Sớm nổi tiếng là người khảng khái, trượng nghĩa, có sức khỏe và mưu lược.
Cơ duyên kết nghĩa:
Khi Lê Lợi khởi xướng nghĩa quân Lam Sơn và điêu đứng trong những năm đầu chống giặc Minh (giai đoạn đóng quân ở vùng núi rừng Thanh Hóa - Nghệ An - Hà Tĩnh), Nguyễn Tuấn Thiện đã quy tụ nghĩa binh đến phò tá.
Hai người tâm đầu ý hợp, kết nghĩa anh em sinh tử, cùng chia ngọt sẻ bùi trong những năm tháng hoạn nạn, nếm mật nằm gai.
Những đóng góp to lớn trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn (1418 - 1427)
Giai đoạn khó khăn ở núi rừng Chí Linh:
Cùng Lê Lợi và các tướng sĩ trải qua những trận đói kém, vây hãm ngặt nghèo của quân Minh; nhiều lần trực tiếp cứu chúa công khỏi vòng vây hiểm nghèo.
Tham gia các chiến dịch lớn:
Lập nhiều chiến công xuất sắc trong các trận đánh quyết định tại Nghệ An, Tân Bình, Thuận Hóa và tiến ra Bắc triệt phá lực lượng quân Minh.
Là một vị tướng dũng cảm chiến đấu trên chiến trường, đồng thời là người chỉ huy tài ba được Lê Lợi vô cùng tin tưởng.
Vị thế công thần khai quốc và những năm cuối đời dưới triều Lê Sơ
Được trọng dụng và phong tước cao quý:
Sau khi cuộc khởi nghĩa toàn thắng (1427), nhà Hậu Lê thành lập, Nguyễn Tuấn Thiện được phong tước cao quý (Khai quốc công thần), ban quốc tính (mang họ vua) và được giao nhiều trọng trách trong triều đình.
Nhân cách thanh cao và lòng trung nghĩa:
Không màng danh lợi ích kỷ, luôn giữ gìn phẩm chất đạo đức của một vị tướng trung can bộc trực.
Được vua Lê Thái Tổ và các đời vua sau hết mực kính trọng, tin yêu.
Từ quan về quê và qua đời:
Khi tuổi cao sức yếu, ông xin cáo quan về lại quê hương (Hương Sơn, Hà Tĩnh) để sinh sống, chăm lo cho đời sống nhân dân vùng đất chôn nhau cắt rốn.
Ông qua đời năm 1464, để lại niềm tiếc thương sâu sắc cho triều đình và nhân dân. Được triều đình truy phong tước vương và lập đền thờ phụng đời đời.
Tổng kết giá trị lịch sử: Nguyễn Tuấn Thiện là biểu tượng tiêu biểu cho tình đoàn kết sắt son, lòng trung nghĩa tuyệt đối và tinh thần xả thân vì nước.
Dấu ấn lưu giữ: Tên tuổi của ông hiện nay được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học tại Hà Tĩnh và các địa phương khác; đền thờ của ông (tại Hương Sơn) là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia, nơi giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ mai sau.
