NGUYỄN TƯƠNG – NGƯỜI CHÍNH TRỊ VIÊN TÀU C235 TRONG TRẬN CHIẾN HÒN HÈO

Thời kỳ lịch sử

Đêm 29-2 rạng sáng 1-3-1968 – Kháng chiến chống Mỹ, Đường Hồ Chí Minh trên biển.
PHẦN I – NGƯỜI CHÍNH TRỊ VIÊN TRÊN CON TÀU KHÔNG SỐ

Những con tàu của Đoàn 125 không giống những con tàu bình thường.

Chúng không có những chuyến đi được công khai.

Không có cảng đến được ghi trên bản đồ.

Không có hành trình để người ngoài biết.

Mỗi lần ra khơi là một lần bước vào một thế giới của bí mật.

Dưới hầm tàu là vũ khí.

Trên boong là biển đêm.

Phía trước là chiến trường.

Và bên cạnh người thuyền trưởng luôn có một người giữ một vị trí đặc biệt:

Chính trị viên.

Trên Tàu C235, người đó là Trung úy Nguyễn Tương.

Các tài liệu lịch sử về C235 đều xác nhận Nguyễn Tương là Chính trị viên, cùng chỉ huy con tàu với Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh.

Hai người có hai nhiệm vụ khác nhau.

Nguyễn Phan Vinh chịu trách nhiệm về con tàu, hành trình và chiến đấu.

Nguyễn Tương phụ trách công tác chính trị, tư tưởng và cùng thuyền trưởng chỉ huy cán bộ, chiến sĩ.

Nhưng trong giờ phút chiến đấu, ranh giới giữa những nhiệm vụ ấy trở nên rất mong manh.

Khi tàu bị địch bao vây—

người chính trị viên cũng cầm súng.

Khi đồng đội bị thương—

ông cũng phải chiến đấu.

Và khi con tàu đứng trước nguy cơ rơi vào tay địch—

ông cùng thuyền trưởng phải đưa ra quyết định cuối cùng.

PHẦN II – CHUYẾN ĐI VỀ HÒN HÈO

Ngày 6-2-1968.

Tàu C235 rời căn cứ.

Trên tàu là 16 tấn vũ khí.

Mục tiêu là bến Hòn Hèo, Khánh Hòa.

Đó là thời điểm cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân đang diễn ra.

Chiến trường cần vũ khí.

Và những con tàu không số phải đưa hàng tới nơi.

C235 có 21 cán bộ, chiến sĩ theo biên chế, do Nguyễn Phan Vinh làm thuyền trưởng và Nguyễn Tương làm chính trị viên. Tuy nhiên, trước khi xuất phát, một chiến sĩ bị bệnh nên không tham gia chuyến đi cuối cùng.

Con tàu lặng lẽ rời bến.

Không tiếng kèn.

Không cờ hoa.

Không có một cuộc tiễn đưa công khai.

Chỉ có biển.

Và nhiệm vụ.

Ngày 10-2, khi còn cách bờ khoảng 38 hải lý, C235 bị tàu chiến và máy bay địch phát hiện, bám theo.

Sở chỉ huy ra lệnh cho tàu quay về căn cứ.

Con tàu được cải trang.

Sau đó nhận lệnh tiếp tục nhiệm vụ.

Nguyễn Tương cùng Nguyễn Phan Vinh lại đưa anh em ra biển.

Có nghĩa là:

chuyến đi chưa kết thúc.

Họ phải đi lại con đường đã từng bị địch phát hiện.

Biết nguy hiểm.

Nhưng vẫn đi.

Bởi hàng hóa dưới hầm tàu vẫn đang chờ được đưa vào chiến trường.

Chú thích ảnh: Những con tàu không số của Đoàn 125 thực hiện nhiệm vụ vận chuyển vũ khí trên Đường Hồ Chí Minh trên biển.

Nguồn: Tư liệu lịch sử Hải quân nhân dân Việt Nam.

PHẦN III – ĐÊM HÒN HÈO

Đêm 29-2.

C235 tiến gần bến.

Hòn Hèo hiện ra trong bóng tối.

Đó là thời điểm mà tất cả những người trên tàu đã chờ đợi suốt hành trình.

Hàng phải được đưa vào.

Nhưng khi C235 tiếp cận khu vực bến, tình hình bất ngờ thay đổi.

Địch đã phát hiện.

Những chiếc tàu chiến bắt đầu khép vòng.

Máy bay xuất hiện.

Pháo sáng rực lên trên mặt biển.

C235 lọt vào thế bao vây.

Không còn nhiều thời gian.

Nguyễn Phan Vinh và Nguyễn Tương phải phối hợp chỉ huy.

Mục tiêu trước mắt vẫn là:

đưa hàng vào bến.

C235 cơ động.

Thuyền trưởng điều khiển tàu luồn lách.

Chính trị viên cùng anh em giữ vững tinh thần.

Cuối cùng, số vũ khí được thả xuống biển theo phương án để lực lượng ở bến tìm cách tiếp nhận.

Nhiệm vụ quan trọng nhất đã hoàn thành.

Nhưng con tàu thì chưa thoát.

Địch đã biết C235 ở đâu.

Và vòng vây bắt đầu khép lại.

Chú thích ảnh: Vùng biển Hòn Hèo, Ninh Vân, Khánh Hòa – nơi diễn ra trận chiến của Tàu C235 ngày 1-3-1968.

Nguồn: Tư liệu Địa điểm lưu niệm Tàu C235, di tích lịch sử quốc gia.

PHẦN IV – NGƯỜI CHÍNH TRỊ VIÊN GIỮA VÒNG VÂY

Khoảng 2 giờ 30 phút sáng ngày 1-3, vòng vây đã siết chặt.

Ba tàu lớn ở vòng ngoài.

Bốn tàu nhỏ ở vòng trong.

Trên không là máy bay vũ trang và pháo sáng.

Địch muốn bắt sống thủy thủ C235.

Nhưng những người trên tàu không đầu hàng.

C235 khai hỏa.

Cuộc chiến diễn ra trong khoảng cách rất gần.

Đạn từ tàu địch bắn tới.

C235 đáp trả.

Trong khoảnh khắc ấy, Nguyễn Tương không còn chỉ là người phụ trách công tác chính trị.

Ông là một người lính giữa trận đánh.

Bên cạnh ông là Nguyễn Phan Vinh.

Hai người cùng chỉ huy anh em.

Cùng đối mặt với một sự thật:

C235 khó có thể thoát.

Nhưng vẫn phải chiến đấu.

Theo tư liệu về trận đánh, sau khoảng 20 phút giao chiến, nhiều cán bộ, chiến sĩ C235 đã hy sinh hoặc bị thương; Nguyễn Phan Vinh cũng bị thương ở đầu. Tàu tiếp tục chiến đấu cho đến khi động cơ bị hỏng nặng.

Đến lúc ấy, câu hỏi cuối cùng xuất hiện:

Làm thế nào để con tàu không rơi vào tay địch?

Nguyễn Phan Vinh và Nguyễn Tương hội ý.

Và quyết định được đưa ra:

Hủy tàu.

Đó là quyết định đau đớn.

Nhưng cần thiết.

Con tàu có thể mất.

Nhưng bí mật của tuyến đường phải được giữ.

Chú thích ảnh: Tái hiện trận chiến của Tàu C235 tại Hòn Hèo. Đây là hình ảnh minh họa/tái hiện, không phải ảnh chụp trực tiếp trận đánh.

Nguồn: Tư liệu lịch sử Tàu C235 và hồi ức các cựu thủy thủ.

PHẦN V – CON TÀU PHẢI CHÌM

Lệnh hủy tàu được thực hiện.

Những người còn khả năng rời tàu được đưa vào bờ.

Nguyễn Phan Vinh và những người ở lại chuẩn bị điểm hỏa.

Đó là những phút cuối cùng của C235.

Một con tàu đã đi hàng nghìn hải lý.

Đã vượt qua sự truy đuổi.

Đã đưa hàng vào chiến trường.

Giờ đây nó phải biến mất.

Không được để nguyên vẹn rơi vào tay địch.

Rồi—

tiếng nổ vang lên.

C235 bị phá hủy.

Một phần thân tàu bị hất lên sườn núi.

Một phần chìm xuống biển.

Biển Hòn Hèo rung chuyển.

Nhưng sau tiếng nổ, trận chiến chưa kết thúc.

Những người còn sống phải tìm cách thoát khỏi vòng vây.

Và những người ở lại trên con tàu—

trong đó có Chính trị viên Nguyễn Tương—

đã không trở về.

Các nguồn chính thống xác nhận 14 cán bộ, chiến sĩ C235 hy sinh trong trận chiến Hòn Hèo; Nguyễn Tương nằm trong số những người hy sinh ấy.

Chú thích ảnh: Tái hiện việc Tàu C235 bị hủy tại Hòn Hèo sau khi hoàn thành nhiệm vụ vận chuyển vũ khí.

Nguồn: Tư liệu lịch sử Tàu C235; TTXVN; Tỉnh đoàn Khánh Hòa.

PHẦN VI – NGƯỜI CHÍNH TRỊ VIÊN NẰM LẠI Ở HÒN HÈO

Nguyễn Tương không có một tượng đài riêng nổi tiếng như người thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh.

Tên ông cũng không trở thành tên một hòn đảo.

Nhưng ông là một trong 14 cán bộ, chiến sĩ Tàu C235 đã hy sinh.

Và nếu không có những người như ông, câu chuyện về C235 sẽ không thể hoàn chỉnh.

Người thuyền trưởng không thể chiến đấu một mình.

Con tàu không thể vận hành chỉ bằng một người.

Một tập thể chiến đấu được là nhờ những người cùng chia sẻ nhiệm vụ, cùng chịu trách nhiệm và cùng giữ vững tinh thần trong những giờ phút khó khăn nhất.

Nguyễn Tương đã làm công việc ấy.

Ông cùng Nguyễn Phan Vinh đưa anh em ra biển.

Cùng vượt qua những lần bị phát hiện.

Cùng đưa chuyến hàng đến Hòn Hèo.

Cùng chiến đấu khi vòng vây khép lại.

Và cùng đối diện với quyết định hủy tàu.

Cuối cùng—

ông nằm lại.

Nhưng tên ông vẫn còn trong danh sách những người đã hy sinh của C235.

Ngày nay, các nguồn chính thống vẫn ghi rõ:

Trung úy Nguyễn Tương – Chính trị viên Tàu C235.

Đó là một dòng rất ngắn.

Nhưng phía sau dòng chữ ấy là cả một chuyến đi.

Một trận chiến.

Và một cuộc đời.

Chú thích ảnh: Bia ghi danh các cán bộ, chiến sĩ Tàu C235 hy sinh tại Hòn Hèo.

Nguồn: Di tích Địa điểm lưu niệm Tàu C235, Khánh Hòa.

PHẦN VII – TÊN NGƯỜI CÒN LẠI TRONG HỒ SƠ

Có những người được lịch sử nhớ bằng một trận đánh lớn.

Có những người được nhớ bằng một chiến công nổi tiếng.

Nhưng cũng có những người được lịch sử giữ lại bằng một dòng trong danh sách liệt sĩ.

Nguyễn Tương là một người như vậy.

Tên ông không đứng tách khỏi C235.

Tên ông đứng cùng tên của những người đồng đội.

Cùng với Nguyễn Phan Vinh.

Cùng những người thủy thủ đã ra đi từ miền Bắc.

Cùng những người đã nằm lại ở Hòn Hèo.

Và chính điều đó làm câu chuyện của ông có một ý nghĩa đặc biệt.

Bởi Đường Hồ Chí Minh trên biển chưa bao giờ là câu chuyện của một cá nhân.

Đó là câu chuyện của những tập thể.

Những người lái tàu.

Những người giữ máy.

Những người làm công tác chính trị.

Những người chiến đấu.

Những người ở bến.

Những người chờ hàng.

Và những người sau này giữ lại ký ức.

Năm 2026, trong hồ sơ của Bộ Nội vụ về đề nghị truy tặng danh hiệu Anh hùng, Nguyễn Tương vẫn được ghi nhận với chức vụ “nguyên Chính trị viên Tàu C235, Đoàn 125”.

Một cái tên đã đi qua gần sáu thập niên.

Nhưng vẫn chưa biến mất.

Chú thích ảnh: Địa điểm lưu niệm Tàu C235 tại Ninh Vân, Khánh Hòa ngày nay – nơi ghi nhớ sự hy sinh của 14 cán bộ, chiến sĩ.

Nguồn: TTXVN; tư liệu di tích lịch sử quốc gia.

LỜI KẾT – NGƯỜI CHÍNH TRỊ VIÊN CỦA TÀU C235

Nếu chỉ kể về C235, người ta thường nhớ ngay đến Nguyễn Phan Vinh.

Điều đó hoàn toàn dễ hiểu.

Ông là người thuyền trưởng đã chỉ huy con tàu trong trận chiến cuối cùng.

Nhưng phía sau người thuyền trưởng ấy còn có một người khác.

Nguyễn Tương.

Người Chính trị viên.

Ông không phải người duy nhất trên C235.

Ông cũng không phải người duy nhất hy sinh.

Nhưng ông là một phần không thể tách khỏi câu chuyện.

Cùng đồng đội ra biển.

Cùng chịu đựng những lần bị địch truy đuổi.

Cùng đến Hòn Hèo.

Cùng bước vào trận chiến.

Cùng quyết định hủy tàu.

Và cuối cùng—

cùng nằm lại với con tàu.

Con tàu C235 bị xé đôi.

Một nửa chìm xuống biển.

Một nửa văng lên núi.

Nhưng câu chuyện của những người trên tàu không bị xé đôi.

Nó được nối lại bởi những người sống sót.

Bởi nhân dân Hòn Hèo.

Bởi những tấm bia.

Bởi những trang sử.

Và bởi những cái tên.

Trong đó có:

Nguyễn Tương – Chính trị viên Tàu C235.

Ngày nay, khi đứng trước bia tưởng niệm 14 liệt sĩ C235, có thể người ta sẽ dừng lâu hơn trước cái tên Nguyễn Phan Vinh.

Nhưng hãy đọc tiếp.

Bởi ngay bên cạnh người thuyền trưởng là những người đồng đội đã cùng ông chia sẻ chuyến đi cuối cùng.

Và trong số đó có Nguyễn Tương.

Ông đã không trở về.

Nhưng tên ông vẫn trở về mỗi khi câu chuyện về C235 được kể lại.

Một người chính trị viên.

Một người lính Hải quân.

Một người con của đất nước.

Và là một trong những người đã để lại tuổi trẻ của mình dưới biển Hòn Hèo.

Chú thích ảnh: Tưởng niệm các cán bộ, chiến sĩ Tàu C235 tại Địa điểm lưu niệm Tàu C235, Hòn Hèo, Khánh Hòa.

Nguồn: Tư liệu di tích; Trường Đại học Khánh Hòa và các nguồn chính thống về C235.