Nguyễn Văn Bá (Năm Lý) – Người chỉ huy kiên trung của Thủ Đức

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, vùng đất Thủ Đức – Sài Gòn là một trong những địa bàn nóng bỏng, nơi diễn ra nhiều cuộc đấu tranh quyết liệt giữa lực lượng cách mạng và chính quyền Sài Gòn cùng quân đội Mỹ. Giữa những năm tháng ấy, anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Bá (1932–1969), thường gọi là Năm Lý, đã trở thành một biểu tượng tiêu biểu của tinh thần chiến đấu kiên cường, bất khuất. Nguyễn Văn Bá quê ở ấp Phong Phú, xã Tăng Nhơn Phú, huyện Thủ Đức (nay thuộc thành phố Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh). Sinh ra và lớn lên trên vùng đất giàu truyền thống đấu tranh cách mạng, ông sớm tham gia hoạt động từ năm 1949. Trong những năm đầu kháng chiến, ông đảm nhiệm nhiều công việc tuyên truyền, vận động quần chúng, kêu gọi binh lính đối phương quay về với cách mạng, góp phần xây dựng cơ sở cách mạng ngay trong lòng địch. Trong quá trình hoạt động, ông từng giữ nhiều trọng trách quan trọng như Bí thư chi bộ xã, Bí thư Chi bộ khu vực 6, Thường vụ Huyện ủy và đặc biệt là Huyện đội trưởng huyện Thủ Đức trong giai đoạn 1964–1968. Trên cương vị chỉ huy, ông trực tiếp tổ chức, lãnh đạo và tham gia khoảng 200 trận đánh lớn nhỏ, thể hiện bản lĩnh của một người chỉ huy dày dạn, mưu trí và gan dạ giữa chiến trường ác liệt. Không chỉ là người chỉ huy quân sự, Nguyễn Văn Bá còn là người gắn bó sâu sắc với phong trào quần chúng, kiên trì vận động nhân dân, xây dựng cơ sở cách mạng vững chắc trong vùng địch kiểm soát. Chính sự kết hợp giữa đấu tranh quân sự và binh vận đã tạo nên sức mạnh đặc biệt trong hoạt động của ông và lực lượng cách mạng tại địa phương. Ngày 27 tháng 1 năm 1969, trên đường trở về Thủ Đức sau khi tham dự Đại hội Chiến sĩ thi đua yêu nước miền Nam, ông bị máy bay Mỹ ném bom và hy sinh tại ngã ba Nước Trong, xã Phước Nguyên, huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Nai. Sự ra đi của ông là một mất mát lớn đối với lực lượng cách mạng địa phương, để lại niềm tiếc thương sâu sắc trong lòng đồng đội và nhân dân. Với những cống hiến to lớn cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, năm 1978, Nguyễn Văn Bá được Quốc hội nước Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ngày nay, tên tuổi của ông vẫn được ghi nhớ qua việc đặt tên đường tại trung tâm thành phố Thủ Đức và cây cầu Năm Lý trên đường Đỗ Xuân Hợp. Những dấu ấn đó không chỉ là sự tri ân mà còn là lời nhắc nhở về một con người đã sống và chiến đấu trọn vẹn cho lý tưởng cách mạng.