Nguyễn Văn Ba – Người đưa thư xuyên lửa đạn

Chiến tranh không chỉ có súng đạn, chiến hào.
Chiến tranh còn có những lá thư nhàu nát trong túi áo bộ đội, những dòng chữ vội vàng viết dưới hầm tối, những lời hẹn ước không bao giờ thành hiện thực.

Và có những con người suốt 5 năm trời sống giữa rừng già, lặng lẽ đưa những lá thư ấy qua nghìn trùng bom đạn – để nối nhịp yêu thương giữa hai miền Nam – Bắc.

Ông Nguyễn Văn Ba – 79 tuổi – cựu giao liên Đoàn 559, người đã đưa hơn 3.000 lá thư xuyên dải Trường Sơn, và giữ riêng cho mình 7 lá thư chưa bao giờ tìm được người nhận.

Năm 1967, Nguyễn Văn Ba – 17 tuổi – rời làng quê Hưng Yên, phố huyện thanh bình, xếp bút nghiên lên đường vào chiến trường.

Không được cầm súng, ông nhận nhiệm vụ đặc biệt: giao liên vận tải thư từ – người đưa thư giữa đại ngàn Trường Sơn.

Hành trang của ông không phải đạn dược, mà là chiếc ba lô nặng trĩu những lá thư, những cuộn băng ghi âm giọng nói người lính gửi về hậu phương, những tấm ảnh đã ố vàng.

“Có những chuyến đi dài 20 ngày xuyên rừng. Đói, rét, sốt rét, máy bay đuổi theo từng bước chân. Nhưng không thể dừng lại. Vì phía trước có người đang chờ tin nhà. Vì phía sau có người đang chờ tin người thương nơi chiến trận.”

Trong suốt 5 năm làm nhiệm vụ, ông Ba đã chứng kiến vô số cuộc chia ly ngay giữa rừng già.

Có những người lính sau khi gửi thư, đã không kịp nhận thư hồi âm.
Có những lá thư ông cố công mang đến đơn vị, thì người nhận đã nằm lại chiến trường từ ba hôm trước.

Và có 7 lá thư – những phong bì đã nhàu nát theo năm tháng – ông giữ lại bên mình suốt 50 năm, bởi không thể tìm thấy người nhận.

“Lá thư thứ nhất – bút tích nguệch ngoạc của một chiến sĩ trẻ gửi mẹ già ở Thanh Hóa. Anh ấy hẹn: ‘Tết năm sau con về.’ Tôi đến nơi thì đơn vị báo: anh ấy hy sinh lúc vượt sông, ngay sau khi đưa thư cho tôi ba ngày.”

“Lá thư thứ bảy – một phụ nữ ở Quảng Bình gửi chồng nơi chiến trường Bình Trị Thiên. Bức ảnh đứa con trai vừa tròn một tuổi kẹp trong thư. Tôi chưa kịp đưa thì đơn vị anh ấy đã hành quân gấp. Rồi chiến dịch, rồi chia cắt. Năm 1975 tôi trở lại, tìm mãi không thấy người chồng ấy. Cũng không tìm thấy người vợ ấy nữa.”

Giọng ông Ba trầm xuống.
Căn phòng nhỏ im lặng đến nghẹt thở.

Sau ngày thống nhất, ông Ba trở về quê hương với chiếc ba lô đã sờn vải và 7 lá thư chưa tìm được người nhận.

Ông làm nghề sửa xe đạp trước cổng chợ huyện.
Sống một mình trong căn nhà nhỏ.
Không vợ, không con.

Có người hỏi: “Sao ông không lấy vợ?”
Ông cười hiền: “Mối tình của tôi là những lá thư. Tôi thương người viết, thương người nhận, thương cả những số phận không bao giờ gặp lại nhau. Tôi sợ mình có gia đình riêng rồi sẽ quên họ mất.”

Nhưng ông không quên.
Chiều chiều, ông lại ngồi dưới bóng me già, lật giở từng lá thư cũ, đọc đi đọc lại những dòng chữ đã phai màu mực.

Bà con trong xóm gọi ông là “người giữ hồn”.
Hồn của những người lính năm xưa.
Hồn của những yêu thương còn dang dở.
Hồn của một thời hoa lửa không bao giờ trở lại.

Chúng tôi – đoàn viên thanh niên – đến thăm ông Ba vào một buổi chiều tháng Bảy.
Ông lấy từ tủ kính cũ kỹ 7 lá thư đã được ép plastic cẩn thận.
Từng nét chữ, từng dấu mực, từng vết gấp – tất cả như một bảo tàng ký ức.

Một bạn trẻ run run hỏi: “Thưa ông, ước mơ lớn nhất của ông bây giờ là gì?”

Ông Ba nhìn ra xa, mắt hoe đỏ:

“Tôi 79 tuổi rồi. Sức khỏe không còn được bao lâu nữa. Tôi chỉ mong… tìm được người thân của 7 lá thư này. Để trả lại kỷ vật cho họ. Để người đã khuất được yên lòng. Để tôi có thể nhắm mắt thanh thản.”

Không ai cầm được nước mắt.

Câu chuyện của ông Ba đã được Đoàn phường và CLB Phát thanh trẻ chuyển thể thành chiến dịch truyền thông số đặc biệt: