*Nguyễn Văn Bạch: Một mắt xích trong tổ bộc phá đồi A1

Trong ký ức về trận đánh đồi A1, tiếng nổ của khối bộc phá thường được nhắc như dấu mốc của đêm 6 tháng 5 năm 1954. Nhưng trước tiếng nổ ấy là hàng tuần chuẩn bị của lực lượng công binh: đào đường hầm, vận chuyển thuốc nổ, lắp đặt hệ thống dây và tổ chức tổ công tác sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ theo lệnh. Những công việc đó đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, bởi đường hầm và khối thuốc nổ chỉ phát huy tác dụng nếu mọi bộ phận hoàn thành chính xác phần việc của mình.

Nguyễn Văn Bạch được nhắc tên trong tổ công binh liên quan đến nhiệm vụ bộc phá ở A1. Đặt ông trong bối cảnh này giúp nhìn thấy vai trò của người lính không đứng ở tuyến đầu xung phong nhưng vẫn trực tiếp góp phần tạo điều kiện cho trận đánh. Tư liệu về chiến dịch ghi nhận đường hầm dài khoảng 49 mét và khối thuốc nổ gần một tấn được đưa vào cuối hầm. Đây là công trình đòi hỏi không chỉ sức lực mà còn sự hiểu biết về cách bố trí vật liệu và bảo đảm hệ thống hoạt động đúng kế hoạch.

Ở một nhiệm vụ như vậy, lòng dũng cảm không biểu hiện bằng những hành động phô trương. Nó thể hiện trong việc tiếp tục làm việc khi nguy cơ bị pháo kích và phản kích luôn hiện hữu, trong việc giữ bí mật công trình, và trong việc tuân thủ trình tự dù thời gian chờ đợi kéo dài. Từng người phải tin vào đồng đội và tin rằng công việc nhỏ của mình nối liền với mục tiêu lớn hơn.

Khi bộc phá phát nổ, lực lượng tiến công tận dụng thời cơ để đánh chiếm cứ điểm. Kết quả cuối cùng là thành quả của cả hệ thống chiến đấu, chứ không phải chiến công riêng của một cá nhân. Tuy nhiên, điều đó không làm giảm ý nghĩa của những người tham gia công binh; ngược lại, nó cho thấy chiến thắng được tạo nên từ những đóng góp chuyên biệt, nhiều khi không được nhận diện đầy đủ trong câu chuyện phổ biến.

Nguyễn Văn Bạch là một cái tên để nhớ về phần việc âm thầm ấy. Lịch sử chiến tranh không chỉ gồm các mệnh lệnh và trận đánh, mà còn gồm hàng loạt thao tác chuẩn xác của những người biến một kế hoạch thành hành động thực tế.