Nguyễn Văn Bạch – Người điểm hỏa khối bộc phá trên đồi A1
Nguyễn Văn Bạch sinh năm 1924, quê ở xã Quất Lưu, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc, nay thuộc thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc. Năm 1949, ông nhập ngũ. Đến tháng 3-1951, ông được điều động làm Tiểu đội trưởng một đơn vị đặc biệt thuộc Đại đội Công binh M83, Trung đoàn Công binh 151, Đại đoàn 351. Đơn vị của ông có nhiệm vụ phá bom, mìn và xử lý những quả bom chưa nổ. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, công việc ấy đưa ông đến với một nhiệm vụ đặc biệt trên đồi A1.
Đồi A1 là một vị trí có ý nghĩa quan trọng trong hệ thống phòng ngự của quân Pháp tại Điện Biên Phủ. Từ cuối tháng 3-1954, quân ta nhiều lần tiến công nhưng cuộc chiến tại đây diễn ra rất quyết liệt. Hai bên giành giật từng phần của quả đồi, trong khi hệ thống hầm ngầm và công sự của quân Pháp gây nhiều khó khăn cho bộ đội ta. Muốn tiến sâu vào khu trung tâm Mường Thanh, việc làm chủ A1 có ý nghĩa rất quan trọng.
Trước tình hình đó, Bộ Chỉ huy Chiến dịch quyết định đào một đường hầm ngầm từ phía trận địa của ta vào gần vị trí hầm ngầm của địch trên đồi A1. Mục đích là đặt một khối thuốc nổ lớn dưới lòng đất để phá hủy công sự của đối phương, tạo điều kiện cho bộ binh tiến công. Đại đội Công binh M83 được giao thực hiện nhiệm vụ này, còn Nguyễn Văn Bạch là Tiểu đội trưởng trong đơn vị.
Đêm 20-4-1954, các chiến sĩ bắt đầu đào hầm. Công việc diễn ra trong điều kiện rất khó khăn. Đường hầm càng đi sâu càng thiếu ánh sáng và không khí, nên các chiến sĩ phải thay nhau làm việc. Đất đá đào lên được cho vào những túi nhỏ rồi đưa ra ngoài để bảo đảm bí mật. Trong khi đào hầm, bộ đội còn phải tìm cách thu gom thuốc nổ từ những quả bom chưa nổ của quân Pháp để bổ sung cho khối bộc phá.
Sau nhiều ngày đêm làm việc, đường hầm đã hoàn thành và khối thuốc nổ lớn được chuẩn bị. Theo tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, các chiến sĩ đã đào được khoảng 47m đường hầm và hào để đặt khối bộc phá. Nhiệm vụ tiếp theo là làm sao cho toàn bộ khối thuốc nổ có thể phát nổ đúng thời điểm, bởi chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến cả kế hoạch tiến công.
Nguyễn Văn Bạch được giao nhiệm vụ trực tiếp điểm hỏa khối bộc phá. Khối thuốc nổ có trọng lượng khoảng 960kg và được xem là một trong những khối bộc phá lớn nhất mà quân ta sử dụng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Để thực hiện nhiệm vụ, ông phải chờ đúng tín hiệu từ pháo binh và bộ chỉ huy chiến dịch.
Đúng 20 giờ 30 phút ngày 6-5-1954, khi pháo binh ta bắn dồn dập vào đồi A1, Nguyễn Văn Bạch nhận lệnh điểm hỏa. Ông giật nụ xòe rồi nhanh chóng chạy theo giao thông hào về nơi an toàn. Chỉ ít lâu sau, khối bộc phá phát nổ, tạo nên một tiếng nổ lớn làm rung chuyển khu vực đồi A1. Sức công phá của vụ nổ đã phá hủy phần lớn công sự, lô cốt chính của quân Pháp, tạo điều kiện để bộ đội ta đồng loạt xung phong.
Sau tiếng nổ, bộ đội ta tiếp tục tiến công quyết liệt. Đến rạng sáng 7-5-1954, quân ta làm chủ đồi A1. Cùng ngày, các đơn vị tiếp tục tiến vào khu trung tâm Mường Thanh. Đến 17 giờ 30 phút ngày 7-5, tướng De Castries cùng toàn bộ Bộ chỉ huy tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị bắt, chiến dịch kết thúc thắng lợi sau 56 ngày đêm chiến đấu.
Điều đáng nhớ trong câu chuyện của Nguyễn Văn Bạch không chỉ nằm ở tiếng nổ trên đồi A1 mà còn ở công việc âm thầm phía sau nó. Trước khoảnh khắc điểm hỏa chỉ vài giây, đã có nhiều ngày đêm đào hầm, vận chuyển đất đá, tìm thuốc nổ và bảo đảm bí mật. Mỗi nhiệm vụ đều đòi hỏi sự chính xác và tinh thần trách nhiệm cao. Thành công của một khoảnh khắc vì thế là kết quả của công sức tập thể trong suốt nhiều ngày.
Nguyễn Văn Bạch được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân ngày 23-2-2010. Câu chuyện của ông giúp em hiểu thêm rằng Chiến thắng Điện Biên Phủ không chỉ được tạo nên bởi những trận đánh lớn mà còn bởi rất nhiều nhiệm vụ thầm lặng, khó khăn và nguy hiểm. Với học sinh hôm nay, bài học từ người chiến sĩ công binh ấy là phải biết kiên trì, cẩn thận và có trách nhiệm với công việc của mình, đồng thời luôn trân trọng hòa bình mà các thế hệ trước đã góp phần bảo vệ.
