Nguyễn Văn Bảy: Cánh Chim Phượng Hoàng Trên Bầu Trời Đất Bắc

Dựa trên: Cuốn hồi ký "Người anh hùng chân đất" (NXB Quân đội nhân dân) và các tư liệu từ ấn phẩm "Phi công tiêm kích" của Đại tá Nguyễn Công Huy.

Từ cậu bé chăn trâu đến người làm chủ bầu trời

Nguyễn Văn Bảy (tên thật là Nguyễn Văn Hoa) sinh ra tại vùng đất Lai Vung, Đồng Tháp. Cuộc đời anh bắt đầu không phải từ những giáo trình hàng không hàn lâm, mà từ những lưng trâu, ruộng lúa. Năm 17 tuổi, vì không muốn bị ép duyên, anh trốn nhà đi bộ đội. Khi quân đội tuyển phi công, anh được chọn dù lúc đó trình độ văn hóa mới chỉ dừng lại ở mức tối thiểu. Với sự thông minh thiên bẩm và bản lĩnh của một người con vùng sông nước, anh đã hoàn thành chương trình học văn hóa lẫn kỹ thuật bay một cách thần tốc tại Trung Quốc và Liên Xô.

Ngày anh trở về, bầu trời miền Bắc đang bị xé toạc bởi những dàn "thần sấm", "con ma" hiện đại nhất của không quân Mỹ. Anh bước vào buồng lái chiếc MiG-17 — loại máy bay cũ kỹ, chậm chạp và không có radar hay tên lửa — đối đầu với những đối thủ mạnh hơn mình gấp nhiều lần. Nhưng với Nguyễn Văn Bảy, máy bay chỉ là vũ khí, còn linh hồn của trận đánh nằm ở cái đầu và trái tim của người điều khiển.

Chiến thuật "đánh giáp lá cà" trên không trung

Trong văn chương ký sự về anh, người ta thường nhắc đến phong cách chiến đấu "có một không hai". Vì MiG-17 chỉ có pháo, anh thường dùng lối đánh của các du kích miền Tây: ẩn nấp trong các đám mây, tắt máy liên lạc để tránh radar địch, rồi bất ngờ vọt lên áp sát mục tiêu ở cự ly cực gần mới nổ súng. Anh ví von việc săn máy bay Mỹ như việc "rình bắt cá lóc" dưới mương, phải kiên nhẫn và quyết liệt đúng lúc.

Một trong những trận đánh kinh điển là khi anh đối đầu với biên đội máy bay Mỹ trên vùng trời Hải Phòng. Dù máy bay bị trúng đạn thủng nhiều lỗ lớn trên thân, anh vẫn bình tĩnh điều khiển "con chim sắt" thương tích đầy mình ấy quay về hạ cánh an toàn. Trong suốt cuộc đời binh nghiệp, anh đã thực hiện 94 lần xuất kích, trực tiếp bắn rơi 7 máy bay Mỹ (trong đó có cả những loại tối tân như F-4 và F-8) mà không một lần bị bắn rơi hay phải nhảy dù.

Huyền thoại "chân đất" và di sản của sự giản dị

Điều khiến câu chuyện về Nguyễn Văn Bảy có tính văn học cao không chỉ nằm ở những chiến công, mà ở tính cách của anh. Sau chiến tranh, người phi công lừng lẫy ấy đã từ chối những vị trí cao sang ở thành phố để trở về quê nhà Lai Vung, mặc áo bà ba, đi chân đất, làm bạn với ruộng đồng và ao cá. Anh trở lại đúng nghĩa một "lão nông tri điền" chất phác, sống một cuộc đời thanh bạch cho đến lúc ra đi.

Hình ảnh ông già Bảy "chân đất" ngồi uống trà kể chuyện đánh Tây, đánh Mỹ bên bờ ao đã trở thành một biểu tượng tuyệt đẹp về nhân cách người lính Cụ Hồ: lừng lẫy trong chiến đấu và giản dị giữa đời thường. Anh đã chứng minh cho thế giới thấy rằng, công nghệ tối tân có thể bị đánh bại bởi ý chí và trí tuệ của những con người yêu tự do đến cháy bỏng.