Nguyễn Văn Bảy-Huyền Thoại Cánh Chim Đại Bàng Đất Sen Hồng

Trong dòng chảy hào hùng của lịch sử chống Mỹ cứu nước, Không quân Nhân dân Việt Nam đã viết nên những trang sử vàng chói lọi bằng tinh thần “lấy ít địch nhiều, lấy yếu thắng mạnh”. Giữa những tên tuổi lẫy lừng của lực lượng non trẻ ấy, Đại tá, Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Nguyễn Văn Bảy hiện lên như một biểu tượng độc nhất vô nhị. Ông không chỉ là một trong mười sáu phi công đạt cấp “Ace” – danh hiệu thế giới dành cho phi công bắn rơi từ năm máy bay địch trở lên – mà còn là một nhân cách cao đẹp, đậm chất hào sảng, trọng nghĩa khinh tài của người con đất sen hồng Đồng Tháp. Cuộc đời của ông là một bản anh hùng ca khởi đầu từ những điều bình dị nhất, khi cậu bé Bảy sinh ra tại huyện Lai Vung trong một gia đình nông dân nghèo, sớm làm quen với lưng trâu và tay lội bùn sâu trên những cánh đồng miền Tây Nam Bộ bát ngát. Ít ai có thể ngờ rằng, chàng thanh niên chưa học hết tiểu học, từng trốn gia đình đi bộ đội vì không muốn bị ép duyên vào năm mười bảy tuổi, lại có ngày điều khiển những cỗ máy chiến tranh hiện đại nhất thời bấy giờ để đối đầu trực diện với những phi công sừng sỏ nhất của không lực Hoa Kỳ trên bầu trời miền Bắc.

Năm 1954, Nguyễn Văn Bảy tập kết ra Bắc và với tố chất thông minh bẩm sinh, sự điềm tĩnh lạ lùng cùng một thể lực dẻo dai được trui rèn qua sương gió phương Nam, ông đã được tuyển chọn vào đội ngũ phi công vào năm 1960. Đây thực sự là một bước ngoặt thần kỳ và đầy thách thức, bởi xuất phát điểm của ông gần như bằng không về kiến thức khoa học hàng không. Để làm chủ được những chiếc tiêm kích phản lực MiG-17, ông đã phải nỗ lực gấp bội phần người khác. Chuyện kể rằng, để đủ tiêu chuẩn sang Liên Xô đào tạo, ông đã phải hoàn thành chương trình văn hóa từ lớp một đến lớp mười chỉ trong vòng vài năm ngắn ngủi theo kiểu “học xuyên lớp”. Những công thức toán học, lý lý và nguyên lý khí động học phức tạp vốn xa lạ với một người vốn chỉ quen với việc đồng áng đã được ông chinh phục bằng ý chí sắt đá. Ông học mọi lúc mọi nơi, lấy bầu trời làm bảng đen và lấy lòng yêu nước làm động lực để chiến thắng sự thiếu hụt về kiến thức ban đầu. Chính cái nền tảng “nông dân” ấy lại tạo nên một phong cách bay rất riêng của Nguyễn Văn Bảy: thực tế, mưu mẹo và cực kỳ quyết liệt.

Khi cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc nổ ra, Nguyễn Văn Bảy cùng chiếc MiG-17 – loại máy bay tiêm kích phản lực thế hệ cũ, không có tên lửa mà chỉ có pháo – đã tạo nên những kỳ tích chấn động giới quân sự toàn cầu. Trong giai đoạn 1966 - 1967, ông đã xuất kích nhiều lần và trực tiếp bắn rơi bảy máy bay Mỹ thuộc nhiều loại hiện đại như F-4 Phantom và F-105 Thunderchief. Điều khiến các phi công Mỹ phải kinh ngạc và nể trọng chính là lối đánh "giáp lá cà trên không" đầy sáng tạo của ông. Vì MiG-17 kém ưu thế về tốc độ và vũ khí tầm xa so với máy bay Mỹ, Nguyễn Văn Bảy thường chọn cách đánh áp sát, tận dụng khả năng cơ động của máy bay ở tầm thấp và các địa hình đồi núi để che mắt địch. Ông ví von việc săn máy bay Mỹ cũng giống như việc lùa vịt hay bắt cá dưới sông: phải kiên nhẫn chờ đợi, áp sát mục tiêu đến mức nhìn rõ mặt phi công địch rồi mới bóp cò. Có những trận đánh, ông khai hỏa ở cự ly chỉ vài trăm mét, khiến máy bay địch nổ tung mà chính máy bay của ông cũng bị chấn động bởi mảnh vỡ. Chiến công "bảy phát, bảy rơi" – bắn bảy lần trúng cả bảy chiếc – đã trở thành một giai thoại bất tử, minh chứng cho sự kết hợp hoàn hảo giữa kỹ thuật điêu luyện và lòng quả cảm vô song.

Không chỉ có những chiến thắng vang dội, cuộc đời bay của ông còn đầy rẫy những giây phút sinh tử. Có lần, chiếc máy bay của ông bị trúng đạn chi chít, thân máy bay thủng lỗ chỗ như tổ ong với hàng chục vết đạn từ pháo của đối phương. Trong tình thế hiểm nghèo ấy, khi nhiều người đã nghĩ đến việc nhảy dù thoát thân, Nguyễn Văn Bảy vẫn bình tĩnh lạ kỳ. Ông cảm nhận từng nhịp rung lắc của con tàu, điều khiển nó bằng trực giác nhạy bén của một người đã gắn bó với máy bay như một phần cơ thể và cuối cùng đã đưa được chiếc MiG-17 hạ cánh an toàn trong sự ngỡ ngàng, thán phục của toàn đơn vị. Bản lĩnh thép ấy không chỉ giúp ông sống sót qua hàng trăm trận không chiến mà còn giúp ông trở thành một người thầy, một người chỉ huy mẫu mực, truyền lửa cho thế hệ phi công trẻ về tinh thần quyết chiến quyết thắng. Năm 1967, ông vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân và được Bác Hồ đặc biệt yêu mến, thường xuyên hỏi thăm và khen ngợi.

Tuy nhiên, điều khiến người đời thực sự kính trọng và yêu mến Nguyễn Văn Bảy hơn cả chính là hình ảnh của ông sau khi rời xa tay lái và những tấm huân chương lấp lánh trên ngực áo. Sau khi cống hiến trọn vẹn tuổi trẻ cho quân đội và giữ chức Phó Tham mưu trưởng Quân chủng Phòng không - Không quân, Đại tá Nguyễn Văn Bảy về hưu vào năm 1990. Thay vì chọn cuộc sống an nhàn tại thành phố lớn với những đặc quyền của một vị tướng lĩnh, ông lại chọn một lối rẽ khiến nhiều người bất ngờ: trở về quê nhà Lai Vung, lột bỏ quân phục để khoác lên mình bộ bà ba nâu, đội nón lá, chân đất lội ruộng thả cá, trồng sen. Ông sống giữa xóm giềng bằng sự đôn hậu, sảng khoái đặc trưng của người miền Tây Nam Bộ. Người ta thường thấy vị anh hùng lẫy lừng năm nào giờ đây vui vầy bên ao cá, vườn cây, tay lấm bùn đất nhưng nụ cười luôn rạng rỡ trên khuôn mặt sạm nắng. Ông sống giản dị đến mức nếu không được giới thiệu, ít ai biết rằng người lão nông đang miệt mài làm vườn kia lại là người đã từng khiến cả không lực Hoa Kỳ phải khiếp sợ.

Triết lý sống của ông rất giản đơn nhưng vô cùng sâu sắc: "Lúc trên trời tôi là phi công, lúc dưới đất tôi là nông dân. Cứ làm việc thì thấy khỏe, thấy vui với tổ tiên, quê hương". Ông coi những chiến tích lẫy lừng năm xưa chỉ là trách nhiệm của một người dân đối với Tổ quốc khi có giặc ngoại xâm, không bao giờ dùng nó để mưu cầu lợi ích cá nhân hay sống cuộc đời công thần, kiêu ngạo. Hình ảnh cụ Bảy ngồi bên hiên nhà, thưởng trà, kể chuyện đánh giặc với giọng nói rặt chất miền Tây, đôi mắt ánh lên niềm tự hào nhưng không chút khoe khoang, đã trở thành một biểu tượng đẹp đẽ về sự khiêm nhường và lòng yêu quê hương xứ sở. Cho đến tận những ngày cuối đời vào năm 2019, ông vẫn giữ trọn vẹn cốt cách của một người lính Cụ Hồ, sống thanh cao và tận hiến cho mảnh đất đã sinh ra mình.

Đại tá Nguyễn Văn Bảy đã bay đi vào cõi vĩnh hằng, nhưng di sản mà ông để lại cho hậu thế là vô cùng to lớn. Đó không chỉ là những kỷ lục về số lượng máy bay địch bị bắn hạ, mà còn là một bài học nhân sinh quý báu về ý chí vươn lên từ nghịch cảnh. Ông chứng minh rằng con người ta có thể chinh phục được những đỉnh cao vĩ đại nhất nếu có lòng kiên trì và một trái tim rực cháy yêu thương. Cuộc đời ông là minh chứng sống động nhất cho tinh thần dân tộc: khi đất nước cần, người nông dân sẵn sàng bay lên chiếm lĩnh bầu trời để bảo vệ chủ quyền; khi hòa bình lập lại, họ lại lặng lẽ trở về với đất mẹ, tiếp tục làm đẹp cho đời bằng những giọt mồ hôi lao động chân chính. Tên tuổi của ông sẽ mãi mãi được tạc vào mây ngàn, vào những trang sử xanh của Không quân Nhân dân Việt Nam và trong lòng nhân dân như một "Huyền thoại sống" – một cánh chim đại bàng kiêu hãnh của bầu trời và một tâm hồn lão nông hiền hòa của đất mẹ Đồng Tháp.