NGUYỄN VĂN BẢY – PHI CÔNG “ÁCH” MIG-17 VỚI 7 CHIẾN CÔNG TRÊN BẦU TRỜI

Nguyễn Văn Bảy, còn gọi Bảy A, tên khai sinh Nguyễn Văn Hoa, sinh ngày 2-2-1936 tại huyện Lai Vung, tỉnh Sa Đéc, nay thuộc tỉnh Đồng Tháp. Ông là một trong những phi công tiêu biểu của Không quân Nhân dân Việt Nam, được xếp vào nhóm phi công “Ách” với thành tích bắn rơi 7 máy bay Mỹ trong những năm 1965–1968.

Sau này, ông mang quân hàm Đại tá, từng giữ nhiều chức vụ quan trọng trong lực lượng Không quân và Quân chủng Phòng không – Không quân.

Từ người du kích Nam Bộ đến phi công tiêm kích

Nguyễn Văn Bảy sinh ra trong một gia đình đông con. Vì là người con thứ bảy nên từ nhỏ ông thường được gọi là Bảy, cái tên sau này gắn với cả cuộc đời binh nghiệp.

Khoảng năm 1953, khi mới 17 tuổi, Nguyễn Văn Bảy rời gia đình tham gia lực lượng cách mạng và trở thành du kích.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, ông cùng đơn vị tập kết ra miền Bắc.

Điểm đặc biệt trong hành trình của Nguyễn Văn Bảy là xuất phát điểm học vấn rất thấp. Trước đó, ông mới học chưa hết lớp 3. Để đủ điều kiện đào tạo phi công, ông phải học bổ túc văn hóa, từng bước hoàn thành chương trình từ những lớp cơ bản lên trình độ cần thiết.

Năm 1960, Nguyễn Văn Bảy được tuyển chọn chuyển từ bộ binh sang Không quân và được đưa đi đào tạo lái máy bay phản lực.

Từ một người lính bộ binh, ông bắt đầu làm quen với những kiến thức hoàn toàn mới về hàng không, kỹ thuật và chiến thuật không chiến.

Làm chủ MiG-17

Trong quá trình huấn luyện, Nguyễn Văn Bảy lần lượt làm quen với các loại máy bay huấn luyện rồi chuyển sang MiG-15 và MiG-17.

Tháng 4-1965, sau khi hoàn thành khóa đào tạo, ông trở về nước.

MiG-17 khi ấy có nhiều hạn chế so với các loại máy bay hiện đại hơn của đối phương. Máy bay không có radar điều khiển hỏa lực hiện đại, không trang bị tên lửa không đối không và tốc độ tối đa cũng thấp hơn nhiều loại tiêm kích Mỹ.

Muốn chiến thắng, người phi công phải dựa vào:

kỹ năng bay – khả năng phán đoán – chiến thuật – sự phối hợp trong biên đội và khả năng lựa chọn đúng thời cơ nổ súng.

Nguyễn Văn Bảy đặc biệt giỏi tận dụng ưu thế cơ động của MiG-17 trong những trận không chiến ở cự ly gần.

94 lần xuất kích – 13 lần nổ súng – 7 máy bay bị bắn rơi

Theo tư liệu bạn cung cấp, trong hai năm 1966–1967, Nguyễn Văn Bảy đã:

xuất kích 94 lần, 13 lần nổ súng và bắn rơi 7 máy bay Mỹ.

Đáng chú ý, trong suốt quá trình đó, ông không bị đối phương bắn rơi lần nào.

Thành tích 7 máy bay giúp Nguyễn Văn Bảy trở thành một trong những phi công xuất sắc nhất của Không quân Nhân dân Việt Nam và là phi công sử dụng MiG-17 có số chiến công cao nổi bật trong chiến tranh.

Theo tư liệu, số máy bay ông bắn rơi gồm 2 chiếc F-105 và 5 chiếc F-4.

Lấy chiến thuật bù đắp chênh lệch kỹ thuật

Một trong những điểm đáng chú ý trong sự nghiệp của Nguyễn Văn Bảy là khả năng vận dụng chiến thuật phù hợp với MiG-17.

Phi công Việt Nam sử dụng nhiều cách đánh như:

luồn sâu đánh hiểm, chia cắt đội hình, tiến công liên tục, đánh vào thời điểm đội hình đối phương đang chuyển hướng hoặc mất lợi thế.

Mục tiêu là đưa trận đánh vào cự ly mà MiG-17 có thể phát huy khả năng cơ động và pháo hàng không.

Nguyễn Văn Bảy thường tìm cách áp sát mục tiêu, hạn chế thời gian phản ứng của đối phương rồi mới nổ súng.

Với ông, một trận không chiến không chỉ là cuộc đọ sức giữa hai chiếc máy bay mà còn là cuộc đấu trí giữa các phi công.

“Tắt máy núp mây”

Trong những câu chuyện về chiến thuật không chiến của phi công MiG-17, thường xuất hiện cụm từ “tắt máy núp mây”.

Theo phần tư liệu bạn cung cấp, đây là cách diễn đạt mang tính hình tượng chứ không có nghĩa phi công thực sự tắt động cơ để đứng yên trong mây.

Máy bay có thể tận dụng địa hình, mây và góc quan sát của radar, sau đó bất ngờ thay đổi độ cao, bổ nhào hoặc tiếp cận từ hướng đối phương khó phát hiện.

Cách đánh ấy tạo yếu tố bất ngờ, giúp MiG-17 có thể tiếp cận những loại máy bay có tốc độ và trang bị hiện đại hơn.

Nguyễn Văn Bảy là một trong những phi công vận dụng rất hiệu quả khả năng cơ động và cách đánh bất ngờ của MiG-17.

Người phi công “Ách”

Trong không chiến, thuật ngữ “Ách” – Ace thường dành cho phi công đạt từ 5 chiến công không chiến trở lên.

Với 7 chiến công, Nguyễn Văn Bảy thuộc nhóm phi công “Ách” của Việt Nam.

Ngày 1-1-1967, ông được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Khi đó, Nguyễn Văn Bảy mang quân hàm Thượng úy, giữ chức Đại đội phó Đại đội 1 Không quân, thuộc Trung đoàn Không quân Tiêm kích 923.

Đây là sự ghi nhận đối với một người phi công mới chỉ vài năm trước còn phải nỗ lực học bổ túc văn hóa để đủ điều kiện tiếp cận kỹ thuật hàng không.

Đám cưới chỉ 45 phút rồi lại lên máy bay

Một chi tiết rất đặc biệt trong cuộc đời Nguyễn Văn Bảy diễn ra vào tháng 4-1966.

Ông tổ chức đám cưới với bà Trần Thị Niên, một người đồng hương.

Theo tư liệu, lễ cưới mới diễn ra khoảng 45 phút, Nguyễn Văn Bảy đã phải chia tay cô dâu để lên đường thực hiện nhiệm vụ bay.

Chi tiết nhỏ ấy cho thấy nhịp sống đặc biệt của những phi công thời chiến: giữa cuộc sống riêng và nhiệm vụ chiến đấu gần như không có khoảng cách.

Từ phi công chiến đấu đến cán bộ chỉ huy

Sau những năm trực tiếp không chiến, Nguyễn Văn Bảy tiếp tục trưởng thành trong lực lượng Không quân.

Ông từng giữ các chức vụ:

Trung đoàn trưởng Trung đoàn Không quân 937, Phó Tư lệnh Sư đoàn Không quân 372 và Phó Tham mưu trưởng Không quân.

Ông được phong quân hàm Đại tá.

Năm 1975, Nguyễn Văn Bảy tham gia chỉ huy tiếp quản sân bay Cần Thơ, sau đó tham gia công tác quản lý, điều hành một số sân bay tại miền Nam như Tân Sơn Nhất, Biên Hòa và Cần Thơ.

Ông cũng tham gia chỉ huy lực lượng không quân làm nhiệm vụ tại Campuchia.

Trở về làm người nông dân

Năm 1989, Nguyễn Văn Bảy nghỉ hưu.

Sau nhiều năm gắn với bầu trời và máy bay chiến đấu, ông trở về quê Đồng Tháp, sống cuộc đời giản dị của một người nông dân.

Ông làm vườn, trồng cây, chăm sóc ruộng đất như bao người dân Nam Bộ khác.

Chính sự đối lập ấy khiến hình ảnh Nguyễn Văn Bảy càng đặc biệt: một người từng tham gia hàng chục trận không chiến, từng lái MiG-17 đối đầu những chiếc máy bay hiện đại, sau chiến tranh lại trở về với ruộng vườn.

Có lần ông còn gây chú ý khi trồng được một củ khoai mì nặng 22,5kg.

Cuộc gặp sau gần nửa thế kỷ

Cuối năm 2015, Nguyễn Văn Bảy có dịp gặp lại Charlie Plumb, một cựu phi công Hải quân Mỹ từng đối đầu với ông trên bầu trời năm 1967.

Cuộc gặp sau hàng chục năm chiến tranh mang một ý nghĩa rất khác.

Những phi công từng đứng ở hai phía của một trận không chiến có thể ngồi cạnh nhau trong thời bình, cùng nhắc lại quá khứ.

Đó cũng là một phần rất đáng nhớ trong những năm cuối đời của người phi công huyền thoại.

“Ở Việt Nam, ra ngõ là gặp anh hùng”

Nguyễn Văn Bảy thường được nhắc đến với câu nói:

“Ở Việt Nam, ra ngõ là gặp anh hùng.”

Câu nói thể hiện sự khiêm tốn của một người dù được phong Anh hùng nhưng không xem những chiến công của mình là điều tách biệt khỏi sự hy sinh và đóng góp của hàng triệu con người trong chiến tranh.

Ông qua đời ngày 22-9-2019, thọ 83 tuổi.

Từ một cậu bé Nam Bộ chỉ học vài lớp, một người du kích 17 tuổi, Nguyễn Văn Bảy đã trở thành phi công MiG-17, Anh hùng LLVTND, Đại tá Không quân và một trong những phi công “Ách” nổi tiếng nhất của Việt Nam.