NGUYỄN VĂN BỔN (ANH HÙNG NÚP) – NGƯỜI CON TÂY NGUYÊN

Anh hùng Núp

Anh hùng Núp (tên thật Đinh Núp; 1914–1999) là chiến sĩ cách mạng người Ba Na, quê tại làng Stơr, xã Tơ Tung, huyện Kbang, tỉnh Gia Lai. Ông là biểu tượng anh hùng của đồng bào Tây Nguyên trong kháng chiến chống thực dân Pháp và sau này chống Mỹ, được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân năm 1955.

Key facts

• Tên thật: Đinh Núp (còn gọi Sar)

Sự nghiệp cách mạng

Ngay từ thập niên 1930, Đinh Núp đã lãnh đạo dân làng Stơr đứng lên chống bọn thực dân bắt phu, mở đầu phong trào kháng Pháp của người Ba Na và Ê Đê. Trong giai đoạn 1946–1954, ông tổ chức du kích, xây làng chiến đấu, tận dụng địa hình rừng núi cùng vũ khí thô sơ như chông tre, bẫy đá, cung nỏ để đánh bại nhiều cuộc càn quét của quân Pháp. Sau Hiệp định Genève 1954, ông tập kết ra Bắc, rồi trở về Tây Nguyên tiếp tục kháng chiến chống Mỹ.

Hoạt động và vinh danh

Năm 1964, theo lời mời của Chủ tịch Fidel Castro, Đinh Núp sang thăm Cuba và được nhân dân nước bạn gọi là “Anh hùng miền núi”. Sau thống nhất, ông giữ các chức vụ như Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc tỉnh Gia Lai – Kon Tum, Đại biểu Quốc hội khóa VI, và Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Ông được trao nhiều huân chương cao quý của Việt Nam, Liên Xô và Cuba.

Di sản và tưởng niệm

Hình tượng Anh hùng Núp là nguyên mẫu của nhân vật chính trong tiểu thuyết Đất nước đứng lên (1955) của nhà văn Nguyên Ngọc, sau được chuyển thể thành phim. Tại quê nhà, Khu lưu niệm Anh hùng Núp rộng hơn 5 ha ở làng Stơr, khánh thành năm 2011, trở thành di tích văn hóa – lịch sử cấp quốc gia. Tên ông được đặt cho nhiều tuyến đường và trường học trên cả nước.

Cuộc đời riêng

Đinh Núp từng có ba người vợ: bà H’Liêu, bà Ch’rơ (theo tục nối dây), và bà H’Ben – nữ văn công trong kháng chiến. Ông qua đời ngày 10/7/1999 tại Gia Lai, hưởng thọ 85 tuổi, để lại hình ảnh người anh hùng Tây Nguyên kiên trung, giản dị, được nhân dân cả nước kính trọng.