NGUYỄN TÀI THU – BẢY CUỐN SỔ GIỮA THỜI HOA LỬA

Giữa những tư liệu kể về cuộc đời Giáo sư Nguyễn Tài Thu, có một chi tiết đáng nhớ: những tình cảm và công việc gắn với thương binh, bệnh binh được ông ghi trong bảy cuốn sổ. Chi tiết ấy gợi lại một thời người thầy thuốc vừa chữa bệnh, vừa tìm tòi phương pháp phù hợp với hoàn cảnh chiến tranh, khi thuốc men và trang thiết bị còn thiếu thốn.

Tuổi trẻ của Nguyễn Tài Thu đi qua những năm kháng chiến chống Pháp. Ông tham gia lực lượng tự vệ rồi theo Trung đoàn Thủ đô lên Việt Bắc năm 1947. Từ cuộc sống thời chiến, người thanh niên ấy bước vào con đường học y, mang theo mong muốn giúp đỡ những người đang chịu đau đớn vì thương tích và bệnh tật.

Sau thời gian học tập ở Trung Quốc, năm 1958, ông trở về nước, làm việc tại các cơ sở y tế. Nguyễn Tài Thu từng bước đi sâu vào nghiên cứu châm cứu, kết hợp việc điều trị với đào tạo người làm nghề. Trong những năm 1971–1973, ông hoàn thành hai cuốn sách Tân châm và Nghiên cứu châm tê trong phẫu thuật, ghi lại kết quả tìm tòi để đồng nghiệp có thêm tài liệu học tập, ứng dụng.

Trong kháng chiến chống Mỹ, ông trực tiếp khám, chữa bệnh cho thương binh, bệnh binh. Trước nỗi đau của người chiến sĩ và điều kiện điều trị hạn chế, ông nghiên cứu áp dụng châm cứu gây tê, góp phần hỗ trợ công tác phẫu thuật. Những ghi chép được giữ lại qua công việc là dấu vết của quá trình lao động nghiêm túc, đồng thời chứa đựng sự quan tâm dành cho những con người ông từng chữa trị.

Với người thầy thuốc, một phương pháp cần được nghiên cứu cẩn trọng và truyền lại cho người khác. Nguyễn Tài Thu dành nhiều công sức mở lớp, đào tạo cán bộ quân y và dân y. Từ những lớp học ấy, kiến thức tiếp tục đến với nhiều cơ sở điều trị, giúp công việc chăm sóc người bệnh được nối dài qua các thế hệ.

Hòa bình lập lại, ông tiếp tục xây dựng chuyên ngành châm cứu, làm Viện trưởng Viện Châm cứu Việt Nam rồi Giám đốc Bệnh viện Châm cứu Trung ương. Bên cạnh điều trị và nghiên cứu, ông gắn bó với hoạt động cứu trợ trẻ em khuyết tật. Năm 2000, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động, ghi nhận những đóng góp bền bỉ cho nền y học nước nhà.

Nguyễn Tài Thu qua đời năm 2021. Nhìn lại cuộc đời ông, hình ảnh bảy cuốn sổ thời chiến khiến người đọc nghĩ đến trách nhiệm gìn giữ kinh nghiệm và ký ức. Mỗi kết quả chuyên môn đều cần được tích lũy bằng học tập, quan sát và lao động; mỗi người bệnh đều cần được đón nhận bằng sự tận tâm.

Câu chuyện ấy nhắc thế hệ hôm nay biết trân trọng những người đã góp sức bảo vệ sự sống giữa chiến tranh, đồng thời học ở họ tinh thần làm việc đến nơi đến chốn, không ngừng tìm hiểu và sẵn lòng truyền lại kiến thức hữu ích cho cộng đồng.