NGUYỄN VĂN BÔN - NGỌN LỬA TÌNH NGUYỆN GIỮA ĐẠI NGÀN TÂY BẮC - KỲ 1

1. Tiếng gọi của rẻo cao và khát vọng tuổi trẻ

Những năm cuối thập niên 50 của thế kỷ trước, miền Bắc bước vào giai đoạn khôi phục kinh tế và xây dựng xã hội chủ nghĩa. Khi ấy, vùng cao Tây Bắc vẫn còn là một "ốc đảo" tách biệt với trình độ dân trí thấp, tỷ lệ mù chữ chiếm gần như tuyệt đối. Hưởng ứng lời kêu gọi của Đảng và Đoàn Thanh niên, chàng thanh niên Nguyễn Văn Lập, khi ấy vừa tốt nghiệp sư phạm, đã không ngần ngại viết đơn tình nguyện lên vùng cao công tác.

Rời xa quê hương Hà Tây hiền hòa, ông mang theo hành trang là những cuốn sách giáo khoa và một trái tim rực cháy nhiệt huyết. Điểm đến của ông là Mường Tè (Lai Châu) – vùng đất xa xôi nhất, khó khăn nhất của Tổ quốc thời bấy giờ. Để đến được đây, người thầy giáo trẻ đã phải đi bộ ròng rã hàng tháng trời, vượt qua hàng trăm ngọn đèo, con suối, đối mặt với thú dữ và bệnh sốt rét rừng hiểm nghèo. Nhưng với tinh thần "Đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên", ông đã đặt chân lên đỉnh dốc Mường Tè với một nụ cười rạng rỡ.

2. Những lớp học đầu tiên trên đá xám

Đến với đồng bào dân tộc Hà Nhì, thử thách đầu tiên không phải là thiếu thốn vật chất mà là rào cản ngôn ngữ và hủ tục. Người dân nơi đây chưa bao giờ thấy mặt chữ, họ còn xa lạ với việc học tập. Để vận động học trò đến lớp, Nguyễn Văn Bôn phải thực hiện phương châm "3 cùng": cùng ăn, cùng ở, cùng lao động với dân.

Ông tự mình lên rừng chặt tre, cắt lá để dựng nên những gian lớp tạm bợ. Hình ảnh người thầy giáo miền xuôi, tay cầm cuốc làm nương ban ngày, ban đêm dưới ánh đèn dầu miệt mài dạy chữ đã dần làm mủi lòng bà con phum sóc. Lớp học của ông không có bàn ghế sang trọng, chỉ là những tảng đá xám hay những khúc gỗ rừng, nhưng ở đó đã bắt đầu vang lên tiếng đánh vần "a, b, c" của những đứa trẻ vùng cao – âm thanh báo hiệu cho một sự đổi thay vĩ đại trên rẻo cao mây phủ.