Nguyễn Văn Cốc

Nguyễn Văn Cốc (sinh năm 1942), quê tại xã Bích Sơn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang trước đây, là Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và một trong những phi công tiêm kích xuất sắc nhất của Không quân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống cách mạng, tuổi thơ của ông gắn liền với những mất mát do chiến tranh. Cha ông tham gia phong trào Việt Minh và hy sinh trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Điều đó góp phần hình thành tinh thần yêu nước và ý chí cống hiến của Nguyễn Văn Cốc từ khi còn trẻ.

Năm 1961, khi đang học tại Trường Ngô Sĩ Liên ở Bắc Giang, ông trúng tuyển kỳ thi tuyển chọn phi công quân sự. Sau thời gian huấn luyện ban đầu tại Hải Phòng, ông được cử sang Liên Xô học lái máy bay chiến đấu.

Năm 1964, Nguyễn Văn Cốc hoàn thành chương trình đào tạo, trở về nước và được biên chế vào Trung đoàn Không quân 921 – Đoàn Không quân Sao Đỏ. Ban đầu, ông được đào tạo lái máy bay MiG-17, sau đó tiếp tục học chuyển loại sang tiêm kích MiG-21.

Tên tuổi Nguyễn Văn Cốc đặc biệt nổi bật trong những trận không chiến bảo vệ vùng trời miền Bắc giai đoạn 1967–1968.

Ngày 30/4/1967, ông lập chiến công đầu tiên khi trực tiếp bắn rơi một máy bay F-105 của Mỹ trong trận chiến đấu cùng phi công Nguyễn Ngọc Độ.

Trong đội hình chiến đấu, Nguyễn Văn Cốc thường đảm nhiệm vị trí phi công số 2. Với khả năng quan sát và phối hợp hiệu quả cùng đồng đội, ông được biết đến với biệt danh “Chim cắt số 2”.

Trong hai năm 1967–1968, ông được ghi nhận trực tiếp bắn rơi tổng cộng 9 máy bay Mỹ, gồm 5 chiếc F-105, 2 chiếc F-4 và 2 máy bay không người lái. Đây là thành tích cao nhất của một phi công Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Bên cạnh những chiến công cá nhân, Nguyễn Văn Cốc còn tham gia yểm hộ và chỉ huy đồng đội lập thêm nhiều chiến thắng khác, góp phần khẳng định sự trưởng thành của lực lượng không quân tiêm kích Việt Nam.

Ngày 18/6/1969, khi mới 27 tuổi, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Một trong những kỷ niệm đặc biệt trong cuộc đời ông là lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đại hội Anh hùng, chiến sĩ thi đua của Quân chủng Phòng không – Không quân năm 1969. Khi biết Nguyễn Văn Cốc đã bắn rơi 9 máy bay Mỹ và được tặng 9 Huy hiệu Bác Hồ, Người đã biểu dương thành tích của ông trước toàn thể hội nghị.

Sau chiến tranh, Nguyễn Văn Cốc tiếp tục phục vụ trong quân đội và đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng trong công tác chỉ huy, quản lý và xây dựng lực lượng.

Ông được phong quân hàm Trung tướng, từng giữ chức Chánh Thanh tra Bộ Quốc phòng trước khi nghỉ hưu năm 2003.

Với những đóng góp xuất sắc, Nguyễn Văn Cốc được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Quân công hạng Ba, Huân chương Chiến công hạng Nhì cùng 9 Huy hiệu Bác Hồ.

Nguyễn Văn Cốc được lịch sử ghi nhận là một trong những biểu tượng tiêu biểu nhất của Không quân nhân dân Việt Nam. Kỷ lục 9 máy bay Mỹ bị bắn rơi cùng biệt danh “Chim cắt số 2” đã đưa tên tuổi ông trở thành một phần đặc biệt trong lịch sử bảo vệ vùng trời Tổ quốc.