NGUYỄN VĂN CỐC – ANH HÙNG PHI CÔNG TRÊN BẦU TRỜI MIỀN BẮC
Nguyễn Văn Cốc (sinh năm 1943) quê ở Bích Sơn, Việt Yên, Bắc Giang trước đây. Ông là phi công của Không quân nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, được ghi nhận với thành tích bắn rơi 9 máy bay Mỹ trong giai đoạn 1967–1968. Năm 1969, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Từ người học trò đến phi công tiêm kích
Năm 1961, khi còn là học sinh, Nguyễn Văn Cốc được tuyển chọn đào tạo phi công. Sau thời gian huấn luyện trong nước, ông được cử sang Liên Xô học lái máy bay quân sự. Trở về nước, ông công tác tại Trung đoàn Không quân 921, còn được gọi là Đoàn Không quân Sao Đỏ.
Trong bối cảnh chiến tranh ngày càng mở rộng, lực lượng không quân Việt Nam thực hiện nhiệm vụ bảo vệ vùng trời miền Bắc, đánh chặn các đợt không kích và phối hợp với lực lượng phòng không mặt đất. Phi công tiêm kích phải trải qua quá trình huấn luyện nghiêm ngặt, nắm vững kỹ thuật điều khiển máy bay và phối hợp chặt chẽ với đồng đội trong từng chuyến xuất kích.
Nguyễn Văn Cốc được giao nhiệm vụ lái máy bay MiG-21, một loại tiêm kích được sử dụng trong nhiều trận không chiến thời kỳ này.
Chín chiến công trên bầu trời miền Bắc
Ngày 30/4/1967, Nguyễn Văn Cốc được ghi nhận lập chiến công đầu tiên khi tham gia trận không chiến cùng biên đội do phi công Nguyễn Ngọc Độ chỉ huy. Trong đội hình, ông thường đảm nhiệm vị trí số 2, có nhiệm vụ yểm trợ, quan sát và bảo vệ phi công số 1. Tuy nhiên, khi xuất hiện thời cơ thuận lợi, ông chủ động tham gia công kích đối phương.
Trong hai năm 1967–1968, theo thống kê của Không quân nhân dân Việt Nam, Nguyễn Văn Cốc bắn rơi tổng cộng 9 máy bay Mỹ, gồm 5 chiếc F-105, 2 chiếc F-4 và 2 máy bay trinh sát không người lái. Thành tích này giúp ông trở thành một trong những phi công có số chiến công không chiến được ghi nhận cao nhất của Không quân nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.
Đồng đội gọi ông bằng biệt danh “Chim cắt số 2”, gắn với cách ông thực hiện nhiệm vụ yểm trợ nhưng vẫn tận dụng thời cơ để tấn công. Kinh nghiệm chiến đấu của ông được sử dụng trong công tác huấn luyện phi công sau này.
Danh hiệu Anh hùng và sự nghiệp sau chiến tranh
Ngày 18/6/1969, Nguyễn Văn Cốc được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông cũng được trao các phần thưởng ghi nhận thành tích chiến đấu trong thời kỳ này.
Sau giai đoạn trực tiếp làm nhiệm vụ bay chiến đấu, ông chuyển sang công tác huấn luyện và đảm nhiệm nhiều vị trí trong Quân chủng Phòng không – Không quân. Sau năm 1975, ông tiếp tục phục vụ trong quân đội, tham gia công tác chỉ huy và quản lý trước khi nghỉ hưu với quân hàm Trung tướng vào năm 2002.
Dấu ấn lịch sử
Câu chuyện về Nguyễn Văn Cốc phản ánh quá trình đào tạo, chiến đấu và trưởng thành của một thế hệ phi công quân sự Việt Nam trong chiến tranh. Thành tích của ông gắn với các trận không chiến trên bầu trời miền Bắc và hoạt động phối hợp giữa những phi công trong đội hình tiêm kích.
Từ một học sinh được tuyển chọn đi học bay đến phi công MiG-21 và người tham gia đào tạo thế hệ kế tiếp, Nguyễn Văn Cốc là nhân vật tiêu biểu trong lịch sử Không quân nhân dân Việt Nam. Tư liệu về cuộc đời và sự nghiệp của ông góp phần giúp người đọc tìm hiểu thêm về hoạt động tác chiến trên không trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.
