Nguyễn Văn Cốc: “Chim cắt số 2” trên bầu trời miền Bắc

Có một người phi công Việt Nam đã trở thành một trong những “át” nổi bật nhất của cuộc chiến tranh trên không. Trên chiếc MiG-21, Nguyễn Văn Cốc được ghi nhận bắn rơi 9 máy bay Mỹ, trở thành phi công có thành tích bắn rơi máy bay cao nhất của Không quân Nhân dân Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ.

Nguyễn Văn Cốc sinh năm 1942, quê Bích Sơn, Việt Yên, Bắc Giang. Ông nhập ngũ năm 1961, sau đó được tuyển chọn sang Liên Xô đào tạo phi công. Năm 1965, ông trở về nước và tham gia chiến đấu trong đội hình Trung đoàn Không quân 921.

Ngày 30/4/1967, Nguyễn Văn Cốc có chiến công đầu tiên trong một trận không chiến. Khi phát hiện tốp máy bay Mỹ, ông cùng phi công Nguyễn Ngọc Độ xuất kích bằng MiG-21.

Nguyễn Ngọc Độ tấn công trước.

Nguyễn Văn Cốc ở vị trí số 2, lợi dụng lúc máy bay đối phương chưa phát hiện ra mình, nhanh chóng tiếp cận và phóng tên lửa.

Một chiếc F-105 bị bắn rơi.

Đó là chiến công đầu tiên của Nguyễn Văn Cốc.

Sau đó là một chuỗi những trận không chiến quyết liệt.

Ông tiếp tục lập công trước các loại máy bay Mỹ như F-105 và F-4, đồng thời được ghi nhận bắn rơi hai máy bay không người lái AQM-34 Firebee. Theo hồ sơ của Không quân Nhân dân Việt Nam, tổng cộng ông được ghi nhận 9 chiến công trên không trong thời gian chiến đấu.

Điều đáng chú ý là Nguyễn Văn Cốc thường không phải người dẫn đầu đội hình.

Ông thường đảm nhiệm vị trí số 2, tức người bay phía sau để yểm trợ cho số 1.

Chính vị trí này đòi hỏi phi công phải quan sát cực kỳ nhanh, giữ đội hình chính xác và chớp thời cơ trong vài giây.

Đồng đội đặt cho ông biệt danh “Chim cắt số 2”.

Ngày 18/6/1969, Nguyễn Văn Cốc được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Một trong những kỷ niệm đáng nhớ nhất của ông là lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Ngày 16/2/1969, trong một buổi gặp cán bộ, chiến sĩ Quân chủng Phòng không – Không quân, Bác Hồ hỏi ai là người bắn rơi nhiều máy bay Mỹ nhất.

Khi được báo cáo đó là Nguyễn Văn Cốc, Bác gọi ông lên và hỏi:

“Chú bắn rơi bao nhiêu máy bay Mỹ?”

Ông trả lời:

“Thưa Bác, cháu bắn rơi 9 chiếc ạ!”

Bác khen ngợi thành tích của ông và động viên Không quân có thêm nhiều phi công như vậy.

Sau năm 1975, Nguyễn Văn Cốc tiếp tục phục vụ trong Quân đội Nhân dân Việt Nam, lần lượt đảm nhiệm nhiều vị trí chỉ huy trong lực lượng Không quân. Ông từng là Sư đoàn trưởng Sư đoàn Không quân 371, Phó Tư lệnh Quân chủng Phòng không – Không quân, sau đó giữ chức Chánh Thanh tra Bộ Quốc phòng trước khi nghỉ hưu.

Câu chuyện Nguyễn Văn Cốc không chỉ là câu chuyện về 9 chiếc máy bay bị bắn rơi.

Điều đáng nhớ hơn là cách ông chiến đấu: bình tĩnh, chính xác và biết chờ đúng thời điểm.

Là một phi công số 2, ông không nhất thiết phải là người xuất hiện đầu tiên. Nhưng khi thời cơ đến, ông phải đủ nhanh để biến vài giây thành chiến thắng.

Trong cuộc sống cũng vậy, không phải lúc nào đứng đầu hay đứng trước cũng là quan trọng nhất. Đôi khi, người thành công là người biết quan sát, biết kiên nhẫn chờ đúng thời điểm và khi cơ hội xuất hiện thì đủ bản lĩnh để nắm lấy.

Nguyễn Văn Cốc đã để lại hình ảnh một người lính trên bầu trời: không ồn ào, không phô trương, nhưng quyết đoán trong khoảnh khắc quyết định. Và từ những trận không chiến ấy, cái tên “Chim cắt số 2” trở thành một phần đáng nhớ trong lịch sử Không quân Nhân dân Việt Nam.