NGUYỄN VĂN CỐC – HUYỀN THOẠI MiG-21

Nguyễn Văn Cốc sinh tháng 12 năm 1942 tại xã Bích Sơn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang (nay thuộc tỉnh Bắc Ninh). Ông sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Thân sinh của ông là liệt sĩ Nguyễn Văn Bảy, Chủ tịch Mặt trận Việt Minh huyện Việt Yên, bị thực dân Pháp sát hại năm 1947. Năm 1961, khi đang học lớp 8 tại Trường Ngô Sĩ Liên (Bắc Giang), ông trúng tuyển vào lực lượng không quân và bắt đầu con đường trở thành phi công chiến đấu. Sau thời gian huấn luyện trong nước, năm 1962 ông được cử sang Liên Xô đào tạo phi công quân sự. Năm 1964, ông tốt nghiệp khóa huấn luyện phi công tiêm kích và trở về nước phục vụ trong Trung đoàn Không quân 921 Sao Đỏ. Không lâu sau đó, ông tiếp tục được lựa chọn sang Liên Xô học chuyển loại máy bay MiG-21, loại tiêm kích hiện đại nhất của Không quân Nhân dân Việt Nam thời điểm đó. Đầu năm 1967, Nguyễn Văn Cốc chính thức bước vào những trận không chiến ác liệt trên bầu trời miền Bắc. Ngày 30/4/1967, ông lập chiến công đầu tiên khi b.ắ.n hạ một chiếc F-105 Thunderchief của Không quân Hoa Kỳ trên vùng trời Tây Bắc. Từ đó, cái tên Nguyễn Văn Cốc nhanh chóng trở thành nỗi ám ảnh đối với các phi công Mỹ tham chiến tại Việt Nam. Theo số liệu công bố của phía Việt Nam, ông đã b.ắ.n hạ tổng cộng 11 mục tiêu bay của Mỹ gồm: 5 chiếc F-105 Thunderchief 3 chiếc F-4 Phantom II 1 chiếc F-102 Delta Dagger 2 máy bay trinh sát không người lái (UAV) Phía Mỹ xác nhận ông bắn hạ ít nhất 9 máy bay. Đây là thành tích cao nhất của bất kỳ phi công MiG-21 nào trong Chiến tranh Việt Nam. Đến nay, Nguyễn Văn Cốc vẫn được nhiều tài liệu quân sự quốc tế ghi nhận là phi công MiG-21 có số chiến công cao nhất thế giới. Điều đặc biệt là phần lớn chiến công của ông được thực hiện khi bay ở vị trí số 2 trong biên đội. Theo chiến thuật thông thường của MiG-21 thời đó, phi công số 2 chỉ có nhiệm vụ yểm trợ và bảo vệ phi công số 1 tuy nhiên Nguyễn Văn Cốc đã nghiên cứu, cải tiến chiến thuật, tận dụng thời cơ để cùng tham gia công kích mục tiêu. Nhờ cách đánh táo bạo này, hiệu quả chiến đấu của biên đội tăng lên đáng kể.Chính vì vậy, đồng đội đã đặt cho ông biệt danh nổi tiếng:"Chim cắt số 2". Chiến thuật do ông sáng tạo sau đó được đưa vào huấn luyện và áp dụng rộng rãi trong Không quân Nhân dân Việt Nam.Không chỉ trực tiếp b.ắ.n hạ nhiều máy bay đối phương, ông còn hỗ trợ đồng đội tiêu diệt thêm nhiều mục tiêu khác trong các trận không chiến. Với những chiến công đặc biệt xuất sắc, ngày 18/6/1969, khi mới 27 tuổi, Nguyễn Văn Cốc được phong tặng danh hiệu:Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Trong suốt những năm chiến tranh ác liệt nhất trên bầu trời miền Bắc, ông nhiều lần phải đối đầu với các phi công Mỹ được đào tạo bài bản, sở hữu máy bay hiện đại cùng ưu thế vượt trội về số lượng. Nhưng bằng bản lĩnh, kinh nghiệm và khả năng phán đoán xuất sắc, ông đã biến chiếc MiG-21 thành một v.ũ k.h.í cực kỳ đáng gờm. Ông từng hai lần phải nhảy dù thoát hiểm nhưng đều quay trở lại buồng lái để tiếp tục chiến đấu. Sau năm 1970, ông được giao nhiệm vụ đào tạo thế hệ phi công trẻ, truyền lại kinh nghiệm chiến đấu thực tế cho lực lượng không quân Việt Nam. Sau chiến tranh, Nguyễn Văn Cốc tiếp tục đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong Quân chủng Không quân: Trung đoàn trưởng Trung đoàn Không quân 921 Sư đoàn trưởng Sư đoàn Không quân 371 và 370 Phó Tham mưu trưởng Quân chủng Không quân Phó Tư lệnh Quân chủng Không quân Tư lệnh Quân chủng Không quân Chánh Thanh tra Bộ Quốc phòngÔng được phong quân hàm Thiếu tướng năm 1990 và Trung tướng năm 1999.Trong suốt quá trình công tác, ông được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như: Huân chương Quân công Huân chương Chiến công Huân chương Kháng chiến chống Mỹ Huy chương Quân kỳ Quyết thắng Nhiều Huy hiệu Bác Hồ cùng các phần thưởng cấp Nhà nước khác. Hiện nay, ở tuổi ngoài 80, Trung tướng Nguyễn Văn Cốc vẫn được nhắc đến như một trong những huyền thoại lớn nhất của Không quân Nhân dân Việt Nam. Tên tuổi của ông xuất hiện trong nhiều công trình nghiên cứu quân sự, hồi ký chiến tranh và các tài liệu hàng không quân sự trên thế giới. Từ một cậu học sinh lớp 8 ở Bắc Giang trúng tuyển phi công năm 1961, ông đã trở thành người lái MiG-21 có thành tích xuất sắc nhất của Không quân Nhân dân Việt Nam và là một trong những phi công tiêm kích nổi bật nhất trong lịch sử hàng không quân sự thế giới.