“Nguyễn Văn Côn – Một đời vì quê hương, đất nước”

NGUYỄN VĂN CÔN – MỘT ĐỜI VÌ QUÊ HƯƠNG, ĐẤT NƯỚC

Nguyễn Văn Côn, thường gọi là Chín Côn, sinh năm 1893 tại làng Vĩnh Hựu, tỉnh Gò Công, nay thuộc xã Vĩnh Hựu, huyện Gò Công Tây, tỉnh Tiền Giang. Ông xuất thân trong một gia đình có truyền thống yêu nước; ông nội của ông là Nguyễn Văn Chung, từng tham gia nghĩa quân trong cuộc khởi nghĩa Trương Định. Truyền thống quê hương và gia đình đã góp phần hình thành ở Nguyễn Văn Côn tinh thần yêu nước và ý chí đấu tranh vì dân tộc.

Từ khi còn trẻ, Nguyễn Văn Côn đã tham gia các hoạt động yêu nước. Năm 1908, khi mới 14 tuổi, ông tham gia Việt Nam Quang phục hội. Năm 1910, ông thành lập Cộng hòa hội nhằm tập hợp thanh niên, tuyên truyền tinh thần yêu nước và giúp đỡ những người hoạt động cách mạng. Sau đó, ông lên Sài Gòn làm công nhân tại hãng Faci. Tại đây, ông sớm giác ngộ phong trào công nhân và tham gia Công hội đỏ. Năm 1921, ông được tín nhiệm giữ chức Phó Hội trưởng Công hội đỏ.

Năm 1924, ông trở về Gò Công xây dựng phong trào cách mạng. Ông tổ chức các hoạt động tuyên truyền, dạy chữ quốc ngữ, phổ biến sách báo tiến bộ và giúp đỡ những người yêu nước. Năm 1927, ông được bầu làm Bí thư Tỉnh hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tỉnh Gò Công và tham gia hoạt động cách mạng ở nhiều tỉnh Nam Kỳ.

Tháng 8 năm 1929, Nguyễn Văn Côn được kết nạp vào An Nam Cộng sản Đảng và thành lập Chi bộ Cộng sản đầu tiên ở Gò Công, đồng thời giữ vai trò Bí thư. Không lâu sau, ông bị thực dân Pháp bắt, kết án tù và đày ra Côn Đảo. Trong những năm tháng tù đày, ông vẫn giữ vững tinh thần, khí tiết của người chiến sĩ cách mạng và tiếp tục học tập lý luận để nâng cao nhận thức chính trị.

Sau khi được trả tự do, Nguyễn Văn Côn tiếp tục hoạt động, xây dựng cơ sở cách mạng và phát triển phong trào ở Gò Công. Trong thời kỳ chuẩn bị Tổng khởi nghĩa năm 1945, ông tích cực vận động nhân dân và cùng các đồng chí chuẩn bị lực lượng, góp phần tạo điều kiện để Gò Công giành chính quyền.

Tháng 5 năm 1945, ông được cử làm Bí thư Tỉnh ủy Gò Công. Giữa tháng 8 năm 1945, ông được bầu làm Chủ tịch Ủy ban Dân tộc Giải phóng lâm thời tỉnh Gò Công. Ngày 24 tháng 8 năm 1945, tại cuộc mít tinh lớn ở thị xã Gò Công, ông thay mặt Ủy ban Dân tộc Giải phóng lâm thời tuyên bố chính quyền đã thuộc về tay nhân dân và công bố những chính sách của Mặt trận Việt Minh. Sự kiện này đánh dấu một bước quan trọng trong quá trình giành chính quyền ở Gò Công.

Sau Cách mạng Tháng Tám, Nguyễn Văn Côn tiếp tục tham gia lãnh đạo cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong cuộc Tổng tuyển cử ngày 6 tháng 1 năm 1946, ông được nhân dân Gò Công tín nhiệm bầu làm Đại biểu Quốc hội khóa I của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ông tham gia các kỳ họp Quốc hội và đóng góp vào những công việc quan trọng của đất nước.

Năm 1949, ông bị thực dân Pháp bắt và đày ra Côn Đảo lần thứ hai. Dù phải chịu nhiều gian khổ, ông vẫn giữ vững tinh thần kiên cường. Sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Pháp năm 1954, ông tập kết ra miền Bắc và tiếp tục công tác. Ông được nhân dân tín nhiệm bầu làm Đại biểu Quốc hội trong nhiều khóa và được Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Hồ Chí Minh.

Sau năm 1975, Nguyễn Văn Côn trở về quê hương Gò Công sinh sống. Ông mất năm 1981 tại xã Bình Nghị, huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang. Cuộc đời của ông là một tấm gương về lòng yêu nước, tinh thần kiên trì và sự cống hiến cho quê hương, đất nước. Những đóng góp của ông góp phần quan trọng vào phong trào cách mạng ở Gò Công và được các thế hệ nhân dân địa phương ghi nhớ.

Ngày nay, tên Nguyễn Văn Côn được đặt cho một số đường phố và công trình tại khu vực Gò Công. Việc ghi nhớ và giới thiệu về cuộc đời ông giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về lịch sử quê hương, trân trọng những người đã đóng góp cho độc lập dân tộc và có ý thức gìn giữ truyền thống tốt đẹp của quê hương.