Nguyễn Văn Cừ

Nguyễn Văn Cừ (1912–1941) là một lãnh tụ cách mạng Việt Nam, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương giai đoạn 1938–1940. Ông được xem là một trong những nhà tư tưởng tiêu biểu đặt nền tảng lý luận và tổ chức cho phong trào cách mạng Việt Nam trước Cách mạng Tháng Tám 1945.

Sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước, Nguyễn Văn Cừ sớm tham gia phong trào học sinh yêu nước ở Bắc Ninh. Ông gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1929, từng bị thực dân Pháp bắt giam và lưu đày ở Côn Đảo. Ra tù, ông tiếp tục hoạt động bí mật và được bầu làm Tổng Bí thư năm 1938 khi mới 26 tuổi — người trẻ nhất giữ cương vị này trong lịch sử Đảng.

Nguyễn Văn Cừ nổi bật với tác phẩm Tự chỉ trích, khẳng định tinh thần tự phê bình, đoàn kết và đổi mới trong phong trào cộng sản. Ông chú trọng kết hợp lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin với thực tiễn Việt Nam, đồng thời nhấn mạnh vai trò gắn bó của cán bộ với quần chúng. Dưới sự lãnh đạo của ông, phong trào dân chủ 1936–1939 phát triển mạnh, thu hút hàng triệu người tham gia.