Nguyễn Văn Cừ – cuộc đời của một nhà lãnh đạo cách mạng trẻ
Nguyễn Văn Cừ (1912–1941) là một trong những nhân vật nổi bật của phong trào cách mạng Việt Nam trong những thập niên đầu thế kỷ XX. Ông sinh ngày 9/7/1912 tại Phù Khê, Từ Sơn, Bắc Ninh, trong một gia đình có truyền thống hiếu học. Tuổi trẻ của Nguyễn Văn Cừ diễn ra trong bối cảnh xã hội Việt Nam chịu sự cai trị của thực dân Pháp, đồng thời xuất hiện nhiều phong trào yêu nước với những khuynh hướng khác nhau.
Từ khi còn trẻ, Nguyễn Văn Cừ đã quan tâm đến các hoạt động chính trị và xã hội. Năm 1927, ông tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Sau đó, ông được phân công hoạt động tại vùng mỏ Vàng Danh, nơi tập trung đông công nhân. Môi trường lao động và đời sống của công nhân giúp ông có thêm những trải nghiệm thực tế về xã hội thuộc địa.
Năm 1931, Nguyễn Văn Cừ bị chính quyền thực dân bắt và kết án tù. Ông bị đưa ra Côn Đảo, nơi giam giữ nhiều tù nhân chính trị. Trong thời gian này, ông tiếp tục học tập, trao đổi lý luận và tham gia các hoạt động của những người tù chính trị.
Cuối năm 1936, Nguyễn Văn Cừ được trả tự do và trở lại hoạt động. Ông nhanh chóng tham gia công tác tổ chức, báo chí và xây dựng phong trào. Năm 1937, ông được bổ sung vào cơ quan lãnh đạo Trung ương. Đến tháng 3/1938, ông được bầu làm Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương khi mới 26 tuổi.
Thời gian Nguyễn Văn Cừ giữ cương vị lãnh đạo diễn ra trong bối cảnh quốc tế có nhiều biến động. Năm 1939, Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, chính quyền thuộc địa tăng cường đàn áp các phong trào chính trị. Phương thức hoạt động của tổ chức cách mạng vì thế phải thay đổi.
Cũng trong năm 1939, Nguyễn Văn Cừ viết tác phẩm Tự chỉ trích. Tác phẩm tập trung vào vấn đề tự phê bình, phê bình, tổ chức và đoàn kết trong phong trào.
Đầu năm 1940, Nguyễn Văn Cừ bị bắt. Sau quá trình xét xử, ông bị kết án tử hình. Ngày 28/8/1941, ông bị xử bắn tại Hóc Môn, Gia Định, khi mới 29 tuổi.
Cuộc đời Nguyễn Văn Cừ tuy ngắn nhưng trải qua nhiều giai đoạn quan trọng: hoạt động thanh niên, công tác tại vùng mỏ, tù đày, báo chí và lãnh đạo chính trị. Tên tuổi ông ngày nay được ghi nhớ qua các tài liệu lịch sử, di tích, trường học và đường phố mang tên ông.
