NGUYỄN VĂN CỪ – NGƯỜI CỘNG SẢN KIÊN TRUNG
Nguyễn Văn Cừ
Nguyễn Văn Cừ (1912–1941) là nhà cách mạng Việt Nam và Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương trẻ nhất trong lịch sử, được xem là một trong những lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của phong trào cách mạng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông nổi bật với tư duy lý luận sắc bén, tinh thần tự phê bình và kiên trung với lý tưởng độc lập dân tộc.
Sự nghiệp và vai trò trong cách mạng
Sinh tại làng Phù Khê, Từ Sơn, Bắc Ninh, Nguyễn Văn Cừ sớm tiếp xúc với tư tưởng cách mạng khi học ở Trường Bưởi (nay là Trường Chu Văn An). Năm 1928, ông gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và nhanh chóng trở thành một cán bộ nòng cốt trong phong trào công nhân vùng mỏ Quảng Ninh. Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam thành lập (1930), ông giữ nhiều trọng trách ở khu mỏ, rồi bị bắt và đày ra Côn Đảo, nơi ông cùng các đồng chí biến nhà tù thành “trường học cách mạng”.
Được trả tự do năm 1936, Nguyễn Văn Cừ tiếp tục tham gia khôi phục hệ thống tổ chức của Đảng và năm 1938 được bầu làm Tổng Bí thư, khi mới 26 tuổi. Trong thời kỳ này, ông lãnh đạo việc chuyển hướng chiến lược cách mạng, chuẩn bị cho cao trào giải phóng dân tộc, đồng thời đấu tranh chống khuynh hướng tả khuynh và tư tưởng chia rẽ trong phong trào.
Tác phẩm và tư tưởng
Tác phẩm tiêu biểu của ông là Tự chỉ trích (1939), nêu cao tinh thần phê bình và tự phê bình, coi đó là sức mạnh để củng cố đoàn kết và nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng. Tư tưởng dân chủ trong nội bộ, thái độ trung thực trước quần chúng và niềm tin vào chủ nghĩa Mác – Lênin đã định hình di sản chính trị của ông.
Bắt giữ và hy sinh
Ngày 17 tháng 1 năm 1940, ông bị thực dân Pháp bắt tại Sài Gòn cùng Lê Duẩn. Sau nhiều tháng tra tấn, ông bị kết án tử hình và xử bắn tại Ngã Ba Giồng, Hóc Môn, ngày 28 tháng 8 năm 1941, khi mới 29 tuổi. Sự hy sinh của Nguyễn Văn Cừ được xem là tấm gương tiêu biểu cho khí phách và đạo đức cách mạng Việt Nam.
Di sản
Tên ông được đặt cho nhiều trường học, đường phố và di tích tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Bắc Ninh; khu lưu niệm Nguyễn Văn Cừ tại Phù Khê trở thành điểm giáo dục truyền thống. Ông được ghi nhận là “người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh” và là hình mẫu về đạo đức, trí tuệ, bản lĩnh của người cộng sản Việt Nam.
