Nguyễn Văn Cừ — Người Tổng Bí thư 26 tuổi

Nguyễn Văn Cừ sinh ngày 9 tháng 7 năm 1912 tại Bắc Ninh.

Ông lớn lên trong một gia đình có truyền thống học hành.

Từ rất trẻ, Nguyễn Văn Cừ đã tham gia phong trào cách mạng.

Năm 16 tuổi, ông tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên.

Một năm sau, ông được phân công hoạt động tại vùng mỏ Vàng Danh.

Đó là môi trường công nhân với điều kiện lao động rất khắc nghiệt.

Tại đây, Nguyễn Văn Cừ tham gia xây dựng cơ sở cách mạng.

Nhưng hoạt động của ông nhanh chóng bị chính quyền thuộc địa phát hiện.

Năm 1931, ông bị bắt.

Ngày 13 tháng 5 năm 1931, ông bị đưa ra xét xử tại Hà Nội và bị kết án tù chung thân, sau đó bị đày ra Côn Đảo.

Nhà tù lại trở thành một trường học chính trị đối với nhiều chiến sĩ cách mạng.

Nguyễn Văn Cừ viết bài, tham gia sinh hoạt và truyền bá tư tưởng trong tù.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cho biết ông tham gia viết cho tờ Ý kiến chung và chủ trì tập san Người tù đỏ tại Côn Đảo.

Năm 1936, Nguyễn Văn Cừ được trả tự do.

Ông trở về hoạt động.

Đất nước lúc đó bước vào một thời kỳ mới.

Phong trào dân chủ phát triển.

Báo chí và các hình thức vận động quần chúng có điều kiện mở rộng.

Nguyễn Văn Cừ nhanh chóng trở thành một cán bộ quan trọng.

Đầu năm 1937, ông được bầu làm Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ.

Tháng 9 năm 1937, ông được cử vào Ban Chấp hành Trung ương.

Tháng 3 năm 1938, ông được bầu làm Tổng Bí thư.

Khi ấy ông mới 26 tuổi.

Đó là một độ tuổi rất trẻ để đứng ở vị trí lãnh đạo cao nhất của một tổ chức chính trị.

Nhưng Nguyễn Văn Cừ đã có nhiều năm hoạt động thực tế.

Ông từng hoạt động trong phong trào công nhân.

Từng bị bắt.

Từng trải qua nhà tù Côn Đảo.

Và sau khi được trả tự do, ông nhanh chóng trở lại hoạt động.

Một trong những tác phẩm nổi tiếng của ông là Tự chỉ trích.

Tác phẩm thể hiện tinh thần nhìn thẳng vào những hạn chế, sai lầm trong hoạt động tổ chức và đường lối.

Đó là một tư duy đáng chú ý.

Trong một tổ chức cách mạng hoạt động bí mật, việc tự phê bình và đánh giá lại đường lối có ý nghĩa rất quan trọng.

Nhưng thời gian Nguyễn Văn Cừ giữ cương vị Tổng Bí thư cũng rất ngắn.

Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ.

Chính quyền thuộc địa đàn áp phong trào cách mạng.

Nguyễn Văn Cừ bị bắt.

Ngày 28 tháng 8 năm 1941, ông bị xử bắn tại Hóc Môn.

Ông mới 29 tuổi.

Cùng ngày hôm đó, nhiều cán bộ lãnh đạo khác cũng bị xử tử, trong đó có Hà Huy Tập, Phan Đăng Lưu, Võ Văn Tần và Nguyễn Thị Minh Khai.

Nguyễn Văn Cừ mất trước Cách mạng Tháng Tám bốn năm.

Ông không được nhìn thấy ngày độc lập.

Không được chứng kiến chính quyền cách mạng ra đời.

Nhưng sự nghiệp của ông để lại dấu ấn rõ rệt trong quá trình xây dựng tổ chức cách mạng cuối thập niên 1930.

Điều khiến Nguyễn Văn Cừ đặc biệt là tuổi đời.

Ông chỉ sống 29 năm.

Trong số đó, một phần đáng kể dành cho hoạt động cách mạng.

Từ một thanh niên 16 tuổi tham gia tổ chức, ông trở thành Tổng Bí thư khi mới 26 tuổi.

Rồi chỉ ba năm sau, ông hy sinh.

Một cuộc đời rất ngắn.

Nhưng lịch sử không chỉ đo giá trị một con người bằng số năm họ sống.

Nguyễn Văn Cừ để lại những văn kiện và kinh nghiệm tổ chức có ảnh hưởng đến phong trào cách mạng.

Đặc biệt, tác phẩm Tự chỉ trích vẫn được nghiên cứu như một tài liệu quan trọng về tư duy tự phê bình trong tổ chức.