Nguyễn Văn Cừ – Người Tổng Bí thư kiên trung của cách mạng Việt Nam
Nguyễn Văn Cừ (1912–1941) là một trong những nhà lãnh đạo tiêu biểu của Đảng Cộng sản Đông Dương trong thời kỳ cách mạng đầy biến động trước Cách mạng Tháng Tám. Ông giữ cương vị Tổng Bí thư từ tháng 3/1938 đến tháng 1/1940, để lại dấu ấn nổi bật qua tác phẩm Tự chỉ trích và những quyết sách quan trọng trong việc chuyển hướng chiến lược cách mạng.
Nguyễn Văn Cừ sinh ngày 9/7/1912 tại làng Phù Khê, tỉnh Bắc Ninh. Khi còn là học sinh Trường Bưởi ở Hà Nội, ông đã tham gia các hoạt động yêu nước. Năm 1928, ông thực hiện chủ trương “vô sản hóa”, ra mỏ Vàng Danh làm công nhân để trực tiếp sống và hoạt động trong phong trào công nhân. Năm 1929, ông gia nhập Đông Dương Cộng sản Đảng.
Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập, Nguyễn Văn Cừ hoạt động tại khu vực Hòn Gai – Uông Bí. Cuối năm 1931, ông bị thực dân Pháp bắt và trải qua nhiều nhà tù, trong đó có Hỏa Lò và Côn Đảo. Những năm tháng tù đày không làm ông khuất phục mà tiếp tục tôi luyện ý chí và bản lĩnh cách mạng.
Sau khi được trả tự do năm 1936, Nguyễn Văn Cừ trở lại hoạt động cách mạng. Tháng 9/1937, ông được bầu vào Ban Thường vụ Trung ương Đảng. Đến tháng 3/1938, ông được bầu làm Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương.
Trên cương vị Tổng Bí thư, ông đặc biệt quan tâm đến việc đánh giá đúng tình hình và chủ động thay đổi phương thức hoạt động của Đảng trước những biến động của thế giới. Khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ năm 1939, ông chỉ đạo Đảng chuyển dần từ hoạt động công khai sang bí mật, đồng thời chuẩn bị những điều kiện cần thiết cho giai đoạn đấu tranh mới.
Một dấu ấn quan trọng của Nguyễn Văn Cừ là tác phẩm Tự chỉ trích, viết năm 1939 dưới bút danh Trí Cường. Đây được xem là một văn kiện có giá trị về công tác xây dựng Đảng, nhấn mạnh vai trò của tự phê bình và phê bình, đồng thời hướng tới củng cố sự đoàn kết, thống nhất trong tổ chức.
Không chỉ viết về lý luận, Nguyễn Văn Cừ còn trực tiếp tham gia lãnh đạo các quyết sách quan trọng. Tháng 11/1939, ông triệu tập và chủ trì Hội nghị Trung ương tại Bà Điểm, Gia Định. Hội nghị quyết định chuyển hướng chỉ đạo chiến lược và thành lập Mặt trận Thống nhất dân tộc phản đế Đông Dương, đáp ứng yêu cầu mới của cách mạng.
Ngày 18/1/1940, Nguyễn Văn Cừ bị thực dân Pháp bắt tại Sài Gòn. Sau cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ, ông bị chính quyền thực dân kết án tử hình. Ngày 28/8/1941, Nguyễn Văn Cừ bị xử bắn tại Bà Điểm, Hóc Môn, Gia Định, khi mới 29 tuổi.
Dù cuộc đời hoạt động cách mạng ngắn ngủi, Nguyễn Văn Cừ đã để lại dấu ấn đặc biệt trong lịch sử Đảng và cách mạng Việt Nam. Ông được nhớ đến bởi bản lĩnh chính trị, tư duy lý luận, tinh thần tự phê bình và ý chí kiên cường trước sự đàn áp của kẻ thù.
Nguyễn Văn Cừ đã dành trọn tuổi thanh xuân cho cách mạng. Từ người công nhân mỏ đến Tổng Bí thư, ông luôn thể hiện tinh thần dấn thân, trí tuệ và lòng trung thành với lý tưởng. Tên tuổi và những tư tưởng trong Tự chỉ trích của ông vẫn được nhắc đến như một dấu ấn quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam.
