Nguyễn Văn Cừ – Người Tổng Bí thư trẻ tuổi, trọn đời vì độc lập, tự do của dân tộc.

Nguyễn Văn Cừ – Người Tổng Bí thư trẻ tuổi, trọn đời vì độc lập, tự do của dân tộc

Đồng chí Nguyễn Văn Cừ sinh ngày 9/7/1912 tại làng Phù Khê, tổng Nghĩa Lập, phủ Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, nay thuộc phường Phù Khê, thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Sinh ra trong một gia đình nhà Nho có truyền thống yêu nước, ngay từ nhỏ, Nguyễn Văn Cừ đã sớm chứng kiến cuộc sống cơ cực của người dân dưới ách thống trị của thực dân Pháp. Những trải nghiệm ấy từng bước nuôi dưỡng trong đồng chí lòng yêu nước và ý chí tìm con đường đấu tranh để giải phóng dân tộc.

Ngay từ những năm tháng còn ngồi trên ghế nhà trường, Nguyễn Văn Cừ đã thể hiện tinh thần ham học hỏi và ý thức trách nhiệm trước vận mệnh đất nước. Năm 1927, khi mới 15 tuổi, đồng chí tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Đây là bước ngoặt quan trọng đưa người thanh niên Nguyễn Văn Cừ đến với con đường cách mạng vô sản.

Sau khi tham gia tổ chức cách mạng, Nguyễn Văn Cừ tích cực hoạt động tuyên truyền, vận động quần chúng và xây dựng cơ sở. Đồng chí từng tham gia phong trào “vô sản hóa”, trực tiếp hòa mình vào cuộc sống của công nhân, lao động để tuyên truyền, giác ngộ và tổ chức quần chúng. Chính những năm tháng hoạt động thực tiễn đã giúp Nguyễn Văn Cừ trưởng thành nhanh chóng cả về bản lĩnh chính trị lẫn năng lực tổ chức.

Năm 1929, Nguyễn Văn Cừ được kết nạp vào Đông Dương Cộng sản Đảng. Khi Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập đầu năm 1930, đồng chí trở thành một trong những cán bộ tích cực tham gia xây dựng và phát triển tổ chức Đảng. Nhưng cũng từ đây, cuộc đời cách mạng của Nguyễn Văn Cừ bước vào những năm tháng đầy gian khổ và hiểm nguy.

Thực dân Pháp ráo riết đàn áp phong trào cách mạng. Cuối năm 1930, Nguyễn Văn Cừ bị bắt và bị kết án tù. Những năm tháng trong nhà tù thực dân không thể khuất phục ý chí của người chiến sĩ trẻ. Trái lại, lao tù trở thành nơi tôi luyện bản lĩnh và ý chí cách mạng của Nguyễn Văn Cừ. Sau khi được trả tự do, đồng chí tiếp tục trở lại hoạt động và nhanh chóng đảm nhận những nhiệm vụ quan trọng trong Đảng.

Năm 1937, Nguyễn Văn Cừ được cử vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng và tham gia lãnh đạo phong trào cách mạng trong thời kỳ Mặt trận Dân chủ Đông Dương. Trong bối cảnh tình hình trong nước và quốc tế có nhiều thay đổi, đồng chí cùng Trung ương Đảng tìm cách tập hợp rộng rãi lực lượng, phát triển phong trào quần chúng và đấu tranh đòi các quyền dân sinh, dân chủ.

Tháng 3/1938, Hội nghị Trung ương Đảng họp tại Bà Điểm, Gia Định đã bầu Nguyễn Văn Cừ làm Tổng Bí thư của Đảng. Khi ấy, đồng chí mới 25 tuổi. Tuổi đời còn rất trẻ nhưng Nguyễn Văn Cừ đã thể hiện một bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy sắc bén và tinh thần trách nhiệm cao trước vận mệnh của Đảng và dân tộc.

Trên cương vị Tổng Bí thư, Nguyễn Văn Cừ đặc biệt quan tâm đến việc củng cố tổ chức Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo và giữ vững sự thống nhất trong Đảng. Đồng chí cho rằng một Đảng cách mạng muốn lãnh đạo được phong trào thì trước hết phải thường xuyên tự đổi mới, tự kiểm điểm và sửa chữa những hạn chế của chính mình.

Tư tưởng ấy được thể hiện rõ trong tác phẩm “Tự chỉ trích”, viết năm 1939. Đây là một tác phẩm lý luận quan trọng của Nguyễn Văn Cừ, thể hiện tinh thần thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế, khuyết điểm trong nội bộ Đảng, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu giữ vững nguyên tắc, đoàn kết và thống nhất trong Đảng.

Đối với Nguyễn Văn Cừ, tự phê bình và phê bình không nhằm chia rẽ hay làm suy yếu tổ chức, mà để Đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh và có đủ năng lực lãnh đạo cách mạng. Tư duy ấy cho thấy ở người Tổng Bí thư trẻ tuổi không chỉ có nhiệt huyết cách mạng mà còn có sự trưởng thành sâu sắc về chính trị và lý luận.

Nhưng những ngày tháng lãnh đạo của Nguyễn Văn Cừ diễn ra trong một thời kỳ đặc biệt khó khăn. Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, thực dân Pháp tăng cường đàn áp phong trào cách mạng. Điều kiện hoạt động của Đảng ngày càng khắc nghiệt. Trước tình hình đó, Trung ương Đảng từng bước chuyển hướng chỉ đạo chiến lược, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu và chuẩn bị cho những bước phát triển mới của cách mạng.

Đầu năm 1940, Nguyễn Văn Cừ bị thực dân Pháp bắt tại Sài Gòn. Dù bị giam cầm và tra tấn, đồng chí vẫn giữ vững khí tiết của một người cộng sản. Kẻ thù có thể giam giữ thân thể, nhưng không thể khuất phục được ý chí và niềm tin của người chiến sĩ cách mạng.

Sau Khởi nghĩa Nam Kỳ tháng 11/1940, thực dân Pháp đưa Nguyễn Văn Cừ ra xét xử. Mặc dù bị kết án tử hình, đồng chí vẫn giữ thái độ bình tĩnh, kiên cường. Cùng với các đồng chí Võ Văn Tần, Hà Huy Tập, Nguyễn Thị Minh Khai và nhiều chiến sĩ cách mạng khác, Nguyễn Văn Cừ bị thực dân Pháp xử bắn ngày 28/8/1941 tại Hóc Môn, Gia Định.

Nguyễn Văn Cừ hy sinh khi mới 29 tuổi.

Hai mươi chín năm của một đời người có thể là rất ngắn, nhưng với Nguyễn Văn Cừ, đó là 29 năm của học tập, đấu tranh, cống hiến và hy sinh. Đồng chí đã dành những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ cho cách mạng, từ một người thanh niên giàu lòng yêu nước trở thành người đứng đầu Đảng trong một thời kỳ đầy thử thách.

Điều đáng trân trọng ở Nguyễn Văn Cừ không chỉ nằm ở tuổi trẻ hay chức vụ Tổng Bí thư, mà còn ở trí tuệ, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm trước Đảng, trước dân tộc. Trong hoàn cảnh hiểm nguy, đồng chí vẫn giữ vững niềm tin; trước những khó khăn trong nội bộ, đồng chí dám nhìn thẳng vào sự thật; trước sự đàn áp của kẻ thù, đồng chí không hề khuất phục.

Nguyễn Văn Cừ đã ra đi, nhưng những tư tưởng và phẩm chất của đồng chí vẫn còn nguyên giá trị. Đặc biệt, tinh thần “tự chỉ trích” – dám nhìn thẳng vào hạn chế, khuyết điểm để sửa chữa và tiến bộ – thể hiện một bài học sâu sắc về trách nhiệm, bản lĩnh và sự trung thực trong công tác xây dựng tổ chức.

Có những con người không cần một cuộc đời thật dài để trở nên bất tử. Nguyễn Văn Cừ là một trong những con người như thế. Tuổi đời ngắn ngủi, nhưng lý tưởng mà đồng chí theo đuổi đã vượt qua giới hạn của thời gian.

Từ người thanh niên Bắc Ninh năm nào đến người Tổng Bí thư trẻ tuổi của Đảng, Nguyễn Văn Cừ đã đi một chặng đường không dài nhưng đầy dấu ấn. Đồng chí đã sống một cuộc đời giản dị mà cao đẹp, dành trọn tuổi xuân cho độc lập của dân tộc và hạnh phúc của nhân dân.

Nguyễn Văn Cừ đã ngã xuống, nhưng lý tưởng của người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi ấy không ngã xuống. Tên tuổi đồng chí vẫn còn được nhắc nhớ như một biểu tượng của trí tuệ, bản lĩnh và lòng trung thành với cách mạng – một tuổi trẻ đã sống, chiến đấu và hy sinh trọn vẹn cho Tổ quốc.