NGUYỄN VĂN CỪ – NGƯỜI TỔNG BÍ THƯ TRẺ TUỔI VÀ CUỘC ĐỜI KẾT THÚC Ở TUỔI 29

1. Người thanh niên vùng Kinh Bắc

Nguyễn Văn Cừ sinh ngày 9/7/1912 tại làng Phù Khê, tổng Nghĩa Lập, huyện Đông Ngàn, tỉnh Bắc Ninh, nay thuộc thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh.

Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Từ nhỏ, Nguyễn Văn Cừ đã được giáo dục về lòng yêu quê hương và ý thức trách nhiệm đối với đất nước.

Khi trưởng thành, ông không chọn con đường làm quan hay cuộc sống ổn định mà tham gia phong trào yêu nước.

Ở tuổi thanh niên, Nguyễn Văn Cừ bắt đầu tiếp xúc với những tư tưởng cách mạng mới và tham gia hoạt động trong tổ chức Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên.

2. Bị bắt khi tuổi đời còn rất trẻ

Trong quá trình hoạt động, Nguyễn Văn Cừ bị chính quyền thực dân bắt và kết án tù.

Nhà tù thuộc địa trở thành nơi ông tiếp tục học tập và rèn luyện. Những người cộng sản trong tù thường tổ chức học tập lý luận, trao đổi kinh nghiệm và duy trì tổ chức.

Sau khi được trả tự do, Nguyễn Văn Cừ trở lại hoạt động. Ông nhanh chóng chứng tỏ khả năng tổ chức và tư duy chính trị.

Đến giữa thập niên 1930, ông trở thành một trong những cán bộ lãnh đạo quan trọng của Đảng Cộng sản Đông Dương.

3. Nhà lãnh đạo trẻ trong thời kỳ Mặt trận Dân chủ

Giai đoạn 1936–1939 là thời kỳ phong trào cách mạng có những điều kiện hoạt động tương đối thuận lợi hơn.

Đảng chủ trương tập hợp rộng rãi các tầng lớp nhân dân đấu tranh chống chế độ phản động thuộc địa, đòi các quyền dân sinh, dân chủ và cải thiện đời sống.

Nguyễn Văn Cừ tham gia lãnh đạo và có những đóng góp quan trọng về đường lối tổ chức phong trào.

Ông đặc biệt chú trọng việc đánh giá đúng tình hình và xây dựng phương pháp hoạt động phù hợp với từng thời kỳ.

4. Tổng Bí thư khi mới 26 tuổi

Năm 1938, Nguyễn Văn Cừ được bầu làm Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương.

Ông mới 26 tuổi.

Đây là một trong những trường hợp đặc biệt trong lịch sử lãnh đạo của Đảng. Một người còn rất trẻ phải đảm nhận trách nhiệm lãnh đạo một tổ chức đang hoạt động trong điều kiện vô cùng khó khăn.

Trong thời gian làm Tổng Bí thư, Nguyễn Văn Cừ tập trung vào việc củng cố tổ chức, nâng cao năng lực lãnh đạo và chuẩn bị cho những thay đổi lớn của tình hình quốc tế.

5. “Tự chỉ trích” – cuộc đấu tranh về phương pháp hoạt động

Năm 1939, Nguyễn Văn Cừ viết tác phẩm “Tự chỉ trích”.

Tác phẩm ra đời trong bối cảnh phong trào cách mạng cần nhìn lại những vấn đề về đường lối và phương pháp hoạt động.

Nguyễn Văn Cừ nhấn mạnh việc phải thẳng thắn nhìn nhận những thiếu sót, sai lầm trong tổ chức và hoạt động, đồng thời đấu tranh với những khuynh hướng có thể làm suy yếu sự đoàn kết.

Điểm đáng chú ý là ông không xem việc tự phê bình là biểu hiện của sự yếu kém. Ngược lại, ông coi đó là phương pháp để tổ chức nhìn rõ hạn chế và nâng cao khả năng lãnh đạo.

6. Chiến tranh thế giới thứ hai và sự thay đổi đường lối

Năm 1939, Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ.

Tình hình Đông Dương nhanh chóng thay đổi. Chính quyền thực dân tăng cường đàn áp, phong trào công khai bị thu hẹp và Đảng phải chuyển sang hoạt động bí mật.

Nguyễn Văn Cừ cùng Trung ương Đảng chuẩn bị cho giai đoạn đấu tranh mới.

Nhiệm vụ giải phóng dân tộc ngày càng được đặt lên hàng đầu. Đó là bước chuyển quan trọng trong đường lối cách mạng, tạo cơ sở cho việc chuẩn bị lực lượng tiến tới Tổng khởi nghĩa sau này.

7. Bị bắt và những ngày cuối cùng

Năm 1940, Nguyễn Văn Cừ bị thực dân Pháp bắt.

Sau khi Khởi nghĩa Nam Kỳ thất bại, chính quyền thuộc địa mở rộng việc truy bắt các cán bộ lãnh đạo.

Nguyễn Văn Cừ bị đưa ra xét xử và kết án tử hình.

Ngày 26/8/1941, ông bị xử bắn tại Hóc Môn, Gia Định, cùng nhiều đồng chí lãnh đạo khác như Võ Văn Tần, Phan Đăng Lưu và Nguyễn Thị Minh Khai.

Ông hy sinh khi mới 29 tuổi.

8. Người Tổng Bí thư không được chứng kiến ngày độc lập

Nguyễn Văn Cừ hy sinh bốn năm trước Cách mạng tháng Tám.

Ông không được nhìn thấy ngày Việt Nam giành chính quyền trên cả nước, không được nghe Tuyên ngôn Độc lập và cũng không được chứng kiến sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Nhưng những vấn đề ông cùng các đồng chí đặt ra trong giai đoạn 1939–1941 đã góp phần vào quá trình chuyển hướng chiến lược của cách mạng.

Nguyễn Văn Cừ là một trong những Tổng Bí thư trẻ tuổi nhất trong lịch sử Đảng. Cuộc đời ông ngắn ngủi nhưng để lại dấu ấn đặc biệt về tư duy tổ chức, tinh thần tự phê bình và khả năng thích ứng với những thay đổi rất nhanh của tình hình.

Từ một thanh niên Kinh Bắc đến người đứng đầu Đảng ở tuổi 26, rồi hy sinh ở tuổi 29, cuộc đời Nguyễn Văn Cừ chỉ kéo dài chưa đầy ba thập niên nhưng đã gắn với một giai đoạn đặc biệt quan trọng của lịch sử cách mạng Việt Nam.