Nguyễn Văn Cừ – Tấm gương Tổng Bí thư trẻ tuổi hy sinh vì độc lập dân tộc

Năm 1927, khi mới 15 tuổi, Nguyễn Văn Cừ tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Đây là bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời ông. Từ một thanh niên yêu nước, Nguyễn Văn Cừ từng bước tiếp cận tư tưởng cách mạng vô sản và tham gia hoạt động trong phong trào công nhân. Ông được phân công hoạt động ở vùng mỏ Quảng Ninh, nơi có đội ngũ công nhân đông đảo và phong trào đấu tranh phát triển mạnh.

Tại vùng mỏ, Nguyễn Văn Cừ đã trực tiếp tuyên truyền, vận động công nhân, xây dựng cơ sở cách mạng và tổ chức phong trào đấu tranh. Công việc này giúp ông trưởng thành nhanh chóng cả về lý luận và thực tiễn. Ông hiểu rằng muốn cách mạng phát triển phải dựa vào quần chúng, đặc biệt là giai cấp công nhân và những người lao động. Chính quá trình hoạt động thực tiễn trong môi trường công nhân đã rèn luyện ở Nguyễn Văn Cừ khả năng tổ chức, vận động quần chúng và bản lĩnh của một người lãnh đạo cách mạng.

Năm 1929, Nguyễn Văn Cừ được kết nạp vào Đông Dương Cộng sản Đảng. Khi Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập đầu năm 1930, ông trở thành một trong những cán bộ tích cực của Đảng. Tuy nhiên, hoạt động cách mạng trong thời kỳ này vô cùng nguy hiểm. Thực dân Pháp tăng cường đàn áp, truy bắt những người cộng sản. Nguyễn Văn Cừ nhiều lần bị bắt và bị kết án tù.

Trong những năm tháng bị giam cầm, ông vẫn giữ vững tinh thần chiến đấu, tranh thủ điều kiện trong nhà tù để học tập lý luận, nghiên cứu thực tiễn và tuyên truyền cách mạng. Nhà tù thực dân không thể khuất phục ý chí của người chiến sĩ trẻ. Trái lại, những năm tháng gian khổ ấy càng tôi luyện bản lĩnh chính trị và ý chí cách mạng của Nguyễn Văn Cừ.

Sau khi được trả tự do, ông tiếp tục hoạt động bí mật và nhanh chóng trở thành một cán bộ lãnh đạo quan trọng của Đảng. Tháng 7 năm 1937, Nguyễn Văn Cừ được cử vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Trong bối cảnh tình hình quốc tế và trong nước có nhiều thay đổi, Đảng phải đối mặt với những vấn đề chiến lược phức tạp. Nguyễn Văn Cừ đã thể hiện khả năng phân tích chính trị sắc bén, đặc biệt trong việc nhận định đúng bản chất của các lực lượng chính trị và xác định phương pháp đấu tranh phù hợp.

Tháng 3 năm 1938, tại Hội nghị Trung ương, Nguyễn Văn Cừ được bầu làm Tổng Bí thư của Đảng khi mới 26 tuổi. Đây là một trong những Tổng Bí thư trẻ tuổi nhất trong lịch sử Đảng. Việc một cán bộ trẻ được giao trọng trách cao nhất của Đảng trong thời điểm đầy khó khăn cho thấy năng lực, uy tín và bản lĩnh chính trị đặc biệt của ông.

Trên cương vị Tổng Bí thư, Nguyễn Văn Cừ tập trung củng cố tổ chức Đảng, tăng cường đoàn kết nội bộ, mở rộng mặt trận dân tộc thống nhất và lãnh đạo phong trào đấu tranh đòi các quyền dân sinh, dân chủ. Ông đặc biệt coi trọng việc xây dựng một đường lối đấu tranh phù hợp với từng giai đoạn cách mạng, tránh giáo điều, máy móc và biết kết hợp mục tiêu lâu dài với nhiệm vụ trước mắt.

Một đóng góp lý luận nổi bật của Nguyễn Văn Cừ là tác phẩm “Tự chỉ trích”, được viết trong năm 1939. Đây là một văn kiện có giá trị đặc biệt trong lịch sử công tác xây dựng Đảng. Trong tác phẩm, Nguyễn Văn Cừ phân tích những hạn chế, thiếu sót trong quá trình hoạt động của Đảng, đồng thời đề cao nguyên tắc tự phê bình và phê bình, tinh thần đấu tranh trên cơ sở đoàn kết và thống nhất.

Điểm đáng chú ý trong tư tưởng của Nguyễn Văn Cừ là ông không coi tự phê bình và phê bình nhằm công kích hoặc làm suy yếu tổ chức. Ngược lại, mục đích của tự phê bình là giúp Đảng nhận ra sai lầm, sửa chữa khuyết điểm, nâng cao năng lực lãnh đạo và củng cố sự đoàn kết. Tư tưởng đó thể hiện một phong cách lãnh đạo thẳng thắn, khoa học và có trách nhiệm.

Trong thời gian Nguyễn Văn Cừ giữ cương vị Tổng Bí thư, tình hình thế giới thay đổi nhanh chóng. Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, thực dân Pháp tăng cường đàn áp phong trào cách mạng ở Đông Dương. Trước tình hình mới, Đảng từng bước chuyển hướng chiến lược, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên vị trí ngày càng quan trọng. Nguyễn Văn Cừ cùng Trung ương Đảng tham gia quá trình hoạch định và tổ chức thực hiện sự chuyển hướng đó.

Tháng 9 năm 1939, Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ. Thực dân Pháp đàn áp mạnh mẽ các tổ chức cách mạng, bắt giữ nhiều cán bộ. Nguyễn Văn Cừ bị bắt tại Sài Gòn ngày 18 tháng 1 năm 1940. Dù bị giam cầm và tra khảo, ông vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản.

Sau Khởi nghĩa Nam Kỳ năm 1940, thực dân Pháp lập tòa án quân sự đặc biệt để xét xử một số cán bộ lãnh đạo cách mạng. Nguyễn Văn Cừ bị kết án tử hình cùng với nhiều đồng chí khác. Ngày 28 tháng 8 năm 1941, tại Hóc Môn, Gia Định, Nguyễn Văn Cừ bị thực dân Pháp xử bắn khi mới 29 tuổi.

Nguyễn Văn Cừ hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng những đóng góp của ông cho cách mạng Việt Nam có ý nghĩa lâu dài. Ông là một trong những nhà lãnh đạo tiêu biểu của Đảng trong giai đoạn cách mạng chuyển sang một bước ngoặt quan trọng; là người có tư duy chính trị sắc bén, gần gũi với thực tiễn và đặc biệt coi trọng công tác xây dựng Đảng.

Đặc biệt, tư tưởng và tinh thần trong tác phẩm “Tự chỉ trích” vẫn có giá trị đối với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Bài học mà Nguyễn Văn Cừ để lại là muốn tổ chức mạnh thì phải dám nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng ưu điểm và khuyết điểm, kiên quyết sửa chữa sai lầm nhưng đồng thời phải giữ gìn đoàn kết trên cơ sở nguyên tắc. Đó là một quan điểm có giá trị không chỉ đối với lịch sử mà còn đối với yêu cầu xây dựng tổ chức chính trị trong thực tiễn.

Cuộc đời Nguyễn Văn Cừ là sự kết hợp giữa trí tuệ, bản lĩnh và lòng trung thành với lý tưởng cách mạng. Từ một thanh niên 15 tuổi bước vào con đường hoạt động cách mạng đến khi trở thành Tổng Bí thư ở tuổi 26, rồi hy sinh ở tuổi 29, ông đã dành trọn tuổi trẻ cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Không có một cuộc đời dài, nhưng Nguyễn Văn Cừ đã để lại một di sản lớn về tư tưởng, tổ chức và phẩm chất của người cán bộ cách mạng.

Hơn tám thập niên đã trôi qua kể từ ngày Nguyễn Văn Cừ hy sinh, nhưng tên tuổi và tấm gương của ông vẫn được nhắc nhớ như biểu tượng của một thế hệ cách mạng sống có lý tưởng, chiến đấu có nguyên tắc và sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc. Cuộc đời người Tổng Bí thư trẻ tuổi ấy nhắc nhở các thế hệ hôm nay về giá trị của bản lĩnh chính trị, tinh thần tự phê bình, ý thức trách nhiệm và sự tận tụy với công việc chung.