Nguyễn Văn Cừ - Nhà lãnh đạo trẻ tuổi, nhà lý luận xuất sắc của Đảng

Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ (1912–1941) hy sinh khi mới 29 tuổi, nhưng cuộc đời hoạt động cách mạng tuy ngắn ngủi đã để lại những đóng góp quan trọng đối với Đảng và dân tộc Việt Nam. Đồng chí là một chiến sĩ cộng sản ưu tú, nhà lãnh đạo có tư duy chính trị sắc bén, đặc biệt có những đóng góp nổi bật trong việc xác định đường lối cách mạng và xây dựng Đảng. Đồng chí cũng là tấm gương sáng về lòng yêu nước, tinh thần kiên định và đạo đức cách mạng.

Nguyễn Văn Cừ sinh ngày 9-7-1912 tại xã Phù Khê, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, trong một gia đình nhà nho nghèo nhưng có truyền thống khoa bảng. Sinh ra trong hoàn cảnh đất nước đang chịu ách thống trị của thực dân, đồng chí sớm tiếp thu tư tưởng cách mạng và giác ngộ chủ nghĩa Mác – Lênin. Khi mới 15 tuổi, Nguyễn Văn Cừ đã bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng. Tháng 8-1928, đồng chí được đưa đi “vô sản hóa” tại vùng mỏ Đông Bắc, trực tiếp sống và hoạt động cùng công nhân. Tại đây, đồng chí tích cực tuyên truyền, vận động công nhân tham gia phong trào đấu tranh, đồng thời trực tiếp chỉ đạo và biên tập báo Than, góp phần truyền bá tư tưởng cách mạng trong công nhân vùng mỏ.

Năm 1930, Nguyễn Văn Cừ tham gia thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam tại mỏ Mạo Khê, được xem là chi bộ Đảng đầu tiên ở vùng mỏ Quảng Ninh. Dưới sự chỉ đạo của đồng chí, phong trào cách mạng tiếp tục phát triển, nhiều chi bộ lần lượt được thành lập tại Uông Bí, Vàng Danh, Hòn Gai, Cẩm Phả, Cửa Ông. Trong quá trình hoạt động, Nguyễn Văn Cừ không chỉ thể hiện năng lực tổ chức mà còn bộc lộ tư duy chính trị sâu sắc. Những bài viết của đồng chí về cách mạng Việt Nam, cách mạng Đông Dương và phong trào cách mạng thế giới cho thấy khả năng phân tích, khái quát và nhìn nhận vấn đề một cách độc lập, nhạy bén.

Năm 1938, khi chưa đầy 26 tuổi, Nguyễn Văn Cừ được bầu làm Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương, trở thành một trong những Tổng Bí thư trẻ tuổi nhất của Đảng. Trên cương vị lãnh đạo cao nhất, đồng chí sớm nhận thấy tình hình thế giới và trong nước đang có những thay đổi lớn, từ đó chủ trương điều chỉnh phương hướng hoạt động của Đảng. Đồng chí chỉ đạo phát hành tài liệu “Công tác bí mật của Đảng”, trực tiếp triệu tập và chủ trì nhiều hội nghị quan trọng nhằm củng cố tổ chức và chuẩn bị cho tình hình mới.

Đặc biệt, sau khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, Nguyễn Văn Cừ đã triệu tập và chủ trì Hội nghị Trung ương lần thứ 6. Hội nghị xác định cần chuyển hướng chiến lược cách mạng, tập trung lực lượng vào nhiệm vụ giải phóng dân tộc, thay đổi hình thức đấu tranh từ công khai, hợp pháp sang bí mật, bất hợp pháp và từng bước chuẩn bị điều kiện cho khởi nghĩa vũ trang. Đây là một quyết định có ý nghĩa quan trọng, thể hiện sự nhạy bén và khả năng nắm bắt tình hình của Nguyễn Văn Cừ cùng Ban Chấp hành Trung ương. Sự chuyển hướng này góp phần tạo cơ sở để phong trào cách mạng phát triển theo hướng mới và chuẩn bị lực lượng cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Không chỉ có tài năng lãnh đạo, Nguyễn Văn Cừ còn đặc biệt quan tâm đến công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng. Tháng 7-1939, đồng chí viết tác phẩm “Tự chỉ trích”, thể hiện quan điểm đề cao tinh thần tự phê bình và phê bình trong nội bộ Đảng. Tác phẩm không chỉ giúp nhìn nhận, phân tích những hạn chế trong quá trình hoạt động mà còn nhấn mạnh yêu cầu phải giữ vững nguyên tắc, tăng cường đoàn kết và nâng cao năng lực lãnh đạo của tổ chức Đảng. Qua đó, Nguyễn Văn Cừ cho thấy một tư duy chính trị sâu sắc và tinh thần trách nhiệm cao đối với sự nghiệp cách mạng.

Năm 1940, Nguyễn Văn Cừ bị thực dân Pháp bắt. Dù phải đối mặt với sự đàn áp khắc nghiệt của kẻ thù, đồng chí vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản. Ngày 26-8-1941, Nguyễn Văn Cừ bị thực dân Pháp hành quyết khi mới 29 tuổi. Cuộc đời cách mạng của đồng chí tuy ngắn ngủi nhưng đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lịch sử Đảng và cách mạng Việt Nam. Đồng chí không chỉ là một nhà lãnh đạo trẻ tuổi có tư duy chính trị sắc bén mà còn là tấm gương về bản lĩnh, lòng trung thành với lý tưởng và tinh thần kiên cường trước kẻ thù.

Nguyễn Văn Cừ đã dành trọn tuổi trẻ cho sự nghiệp cách mạng. Những đóng góp của đồng chí trong phong trào công nhân, công tác xây dựng Đảng, việc chuyển hướng chiến lược cách mạng và lý luận về tự phê bình, phê bình vẫn giữ giá trị quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam. Hình ảnh người Tổng Bí thư trẻ tuổi, tài năng và kiên trung vì thế luôn được nhắc đến như một biểu tượng đẹp của trí tuệ, bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng và lòng tận trung với Tổ quốc.