Nguyễn Văn Cừ - Tổng bí thư trẻ tuổi của Đảng - Người Cộng sản kiên trung

Tổng Bí Thư Nguyễn Văn Cừ (1912 – 1941)

Đồng chí Nguyễn Văn Cừ là một trong những nhà lãnh đạo xuất sắc, kiệt xuất của Đảng Cộng sản Việt Nam, người Tổng Bí thư trẻ tuổi nhất trong lịch sử của Đảng (được bầu khi mới 26 tuổi), người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh và là tác giả của tác phẩm lý luận nổi tiếng "Tự chỉ trích". Cả cuộc đời ngắn ngủi nhưng oanh liệt của ông là bản hùng ca rực rỡ về tầm nhìn chiến lược, tinh thần kiên trung và sự cống hiến trọn vẹn cho sự nghiệp cách mạng của dân tộc.

Nguyễn Văn Cừ sinh ngày 9 tháng 7 năm 1912 tại xã Phù Khê, huyện Từ Sơn (nay thuộc thành phố Từ Sơn), tỉnh Bắc Ninh. Ông sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo có truyền thống yêu nước và hiếu học.

Sớm tiếp thu tư tưởng yêu nước, năm 1927, khi đang học năm thứ hai trường Bưởi (Hà Nội), ông tham gia tổ chức Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Năm 1929, ông gia nhập Đông Dương Cộng sản Đảng và trở thành một trong những đảng viên thế hệ đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Năm 1931, do hoạt động cách mạng sôi nổi tại vùng mỏ Quảng Ninh và Hải Phòng, Nguyễn Văn Cừ bị thực dân Pháp bắt giữ và kết án tù giam, sau đó đày ra nhà tù Côn Đảo khi chưa tròn 20 tuổi.Tại "địa ngục trần gian" Côn Đảo, đối mặt với những đòn tra tấn dã man và chế độ giêm cầm khắc nghiệt, Nguyễn Văn Cừ cùng các đồng chí của mình đã biến nhà tù đế quốc thành trường học cách mạng. Ông kiên cường đấu tranh chống chế độ cai tù phản động, đồng thời miệt mài học tập lý luận Mác - Lênin, ngoại ngữ và rèn luyện bản lĩnh chính trị vững vàng.

Đầu năm 1936, mãn hạn tù, ông nhanh chóng bắt nhịp lại với phong trào cách mạng, trực tiếp tham gia khôi phục hệ thống tổ chức Đảng ở khu vực miền Trung và miền Nam, đặc biệt là tại Sài Gòn - Chợ Lớn.

Tháng 3 năm 1938, tại hội nghị Trung ương Đảng, đồng chí Nguyễn Văn Cừ được bầu làm Tổng Bí thư của Đảng khi mới 26 tuổi. Trong bối cảnh tình hình thế giới và trong nước có nhiều biến động (Mặt trận Nhân dân Pháp lên nắm quyền, nguy cơ chiến tranh thế giới cận kề), Nguyễn Văn Cừ đã thể hiện nhãn quan chính trị sắc bén khi chủ trương chuyển hướng chiến lược sang lập Mặt trận Dân chủ Đông Dương. Đặc biệt, năm 1939, dưới bút danh Trí Cường, ông đã viết tác phẩm lý luận sắc sảo "Tự chỉ trích". Tác phẩm này là cẩm nang quý báu về tinh thần tự phê bình và phê bình trong Đảng, củng cố sự đoàn kết thống nhất và nâng cao năng lực lãnh đạo của tổ chức.

Tháng 1 năm 1940, do sự phản bội của kẻ chỉ điểm, Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ bị thực dân Pháp bắt giữ tại Sài Gòn. Mặc dù ông dùng nhiều mưu trí để đánh lạc hướng địch khi mới bị bắt, nhưng sau đó kẻ thù đã phát hiện ra thân phận thực sự của ông. Lợi dụng bối cảnh cuộc Nam Kỳ Khởi nghĩa bùng nổ cuối năm 1940, thực dân Pháp khép ông vào vai trò chủ mưu và tuyên án tử hình cùng với các đồng chí lãnh đạo kiệt xuất khác như Hà Huy Tập, Nguyễn Thị Minh Khai, Võ Văn Tần... Ngày 28 tháng 8 năm 1941, thực dân Pháp đưa Nguyễn Văn Cừ ra xử bắn tại ngã ba Giồng (Hóc Môn, Gia Định). Trước lúc hy sinh, ông vẫn giữ vững khí tiết kiên cường, hiên ngang đối mặt với kẻ thù, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho toàn Đảng và toàn dân ta.

Sự ra đi oanh liệt ở tuổi 29 của Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ là một tổn thất to lớn cho cách mạng Việt Nam, nhưng di sản lý luận và tấm gương đạo đức cách mạng của ông vẫn sống mãi cùng non sông đất nước. Cuộc đời ngắn ngủi nhưng đầy vinh quang của ông đã để lại những dấu ấn đậm nét trong việc đổi mới tư duy chiến lược, mở đường cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.