Nguyễn Văn Cừ: Tổng Bí thư trẻ tuổi nhất và tác phẩm "Tự kiểm thảo" mang tầm vóc lịch sử

Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, Đồng chí Nguyễn Văn Cừ (1912 – 1941) quê ở Gia Bình, Bắc Ninh) là một học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, một nhà lãnh đạo tài năng kiệt xuất và là vị Tổng Bí thư trẻ tuổi nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam. Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo mang dòng họ Nguyễn Trãi, ông sớm tiếp thu truyền thống yêu nước và giác ngộ lý tưởng cách mạng từ khi còn là học sinh Trường Bưởi (Hà Nội). Năm 1928, ông gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và dấn thân vào phong trào "Vô sản hóa", trực tiếp làm thợ mỏ tại vùng mỏ Quảng Ninh để tuyên truyền, vận động công nhân đứng lên đấu tranh.

Năm 1930, đồng chí Nguyễn Văn Cừ bị chính quyền thực dân Pháp bắt giữ và bị kết án đày ra "địa ngục trần gian" Côn Đảo. Biến nhà tù thực dân thành trường học cách mạng, ông đã nỗ lực tự học tập, nghiên cứu sâu sắc lý luận Mác - Lênin và rèn luyện bản lĩnh chính trị kiên cường. Sau khi được trả tự do vào năm 1936, ông nhanh chóng bắt liên lạc với tổ chức Đảng, tích cực khôi phục các cơ sở cách mạng ở Bắc Kỳ. Với trí tuệ sắc bén, tư duy chiến lược và năng lực tổ chức vượt trội, tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng tháng 3 năm 1938, đồng chí Nguyễn Văn Cừ được bầu làm Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương khi mới tròn 26 tuổi.

Trên cương vị Tổng Bí thư, ông đã có những đóng góp to lớn và mang tính bước ngoặt cho phong trào cách mạng Việt Nam. Tháng 7 năm 1939, ông xuất bản tác phẩm kinh điển "Tự kiểm thảo" – tác phẩm lý luận sắc bén đầu tiên của Đảng về công tác tự phê bình và phê bình, đấu tranh chống tư tưởng lệch lạc, củng cố sự đoàn kết thống nhất trong Đảng. Khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ đã thể hiện tầm nhìn chiến lược xuất sắc khi chủ trì Hội nghị Trung ương 6 (tháng 11 năm 1939), quyết định thành lập Mặt trận Thống nhất Dân tộc Phản đế Đông Dương, chuyển hướng chỉ đạo chiến lược từ đấu tranh dân chủ sang ưu tiên hàng đầu cho nhiệm vụ giải phóng dân tộc.

Ngày 18 tháng 1 năm 1940, giữa lúc phong trào cách mạng đang chuyển mình mạnh mẽ, Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ bị bắt tại Sài Gòn. Dù bị kẻ thù dùng mọi đòn tra tấn dã man và tàn bạo nhất, ông vẫn giữ vững khí tiết kiên trung của người chiến sĩ cộng sản, không khai báo bất kỳ bí mật nào của Đảng. Ngày 28 tháng 8 năm 1941, thực dân Pháp đã đưa đồng chí Nguyễn Văn Cừ cùng các nhà lãnh đạo tiền bối khác như Hà Huy Tập, Phan Đăng Lưu ra bắn tại Hóc Môn (Gia Định). Sự hy sinh oanh liệt của Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ khi tuổi đời còn rất trẻ đã để lại niềm tiếc thương vô hạn, đồng thời là biểu tượng ngời sáng về trí tuệ, bản lĩnh và chí khí cách mạng bất khuất của dân tộc Việt Nam.