NGUYỄN VĂN CỪ – TỔNG BÍ THƯ TRẺ TUỔI VÀ TRÍ TUỆ LỖI LẠC CỦA ĐẢNG
Đồng chí Nguyễn Văn Cừ sinh ngày 9/7/1912 tại làng Phù Khê, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (nay là phường Phù Khê, thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh) trong một gia đình giàu truyền thống khoa bảng. Từ thuở thiếu niên, ông đã sớm tiếp thu tinh thần yêu nước, nuôi dưỡng ý chí đấu tranh giải phóng dân tộc. Trong quá trình học tập tại Trường Bưởi (Hà Nội), Nguyễn Văn Cừ nhanh chóng giác ngộ cách mạng, tham gia các tổ chức thanh niên yêu nước và sớm khẳng định tư duy chính trị sắc bén cùng bản lĩnh của mộ
Năm 1928, ông gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, sau đó tham gia “vô sản hóa” tại vùng mỏ Quảng Ninh (khi đó thuộc tỉnh Quảng Yên) và trở thành một trong những đảng viên lớp đầu của Đông Dương Cộng sản Đảng khi còn rất trẻ. Năm 1931, ông bị thực dân Pháp bắt giữ, kết án tù chung thân và đày ra Côn Đảo. Trong môi trường lao tù khắc nghiệt, Nguyễn Văn Cừ vẫn kiên định lập trường, tích cực rèn luyện lý luận chính trị, giữ vững khí tiết của người chiến sĩ cộng sản, góp phần duy trì ngọn lửa cách mạng trong những năm tháng đen tối.
Sau khi được trả tự do vào năm 1936, đồng chí Nguyễn Văn Cừ tiếp tục tham gia khôi phục hệ thống tổ chức Đảng ở Bắc Kỳ và được tín nhiệm bầu vào Xứ ủy Bắc Kỳ. Với tư duy lý luận sâu sắc và năng lực tổ chức xuất sắc, tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 5 (tháng 3/1938), ông được bầu giữ chức Tổng Bí thư của Đảng khi chưa đầy 26 tuổi, trở thành một trong những Tổng Bí thư trẻ nhất trong lịch sử cách mạng Việt Nam. Trên cương vị lãnh đạo cao nhất, ông chỉ đạo phong trào đấu tranh dân chủ 1936–1939, đồng thời trực tiếp biên soạn tác phẩm “Tự chỉ trích” (1939), một công trình có giá trị lý luận quan trọng về xây dựng, chỉnh đốn Đảng, tăng cường đoàn kết và kỷ luật trong tổ chức.
Trước diễn biến ngày càng phức tạp của tình hình chính trị, đồng chí Nguyễn Văn Cừ chủ trì Hội nghị Trung ương 6 (tháng 11/1939), quyết định chuyển hướng chiến lược cách mạng, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, đưa tổ chức Đảng vào hoạt động bí mật, chuẩn bị cho giai đoạn đấu tranh mới. Đây là một dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển tư duy chiến lược của Đảng Cộng sản Đông Dương, có ý nghĩa định hướng cho cao trào cách mạng sau này.
Tháng 1/1940, đồng chí Nguyễn Văn Cừ bị thực dân Pháp bắt tại Sài Gòn (nay là Thành phố Hồ Chí Minh). Dù bị tra tấn và giam cầm, ông vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản kiên trung. Ngày 28/8/1941, ông bị đưa ra xử bắn cùng nhiều đồng chí tại Ngã Ba Giồng, huyện Hóc Môn (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh), khi mới 29 tuổi đời. Sự hy sinh của ông là tổn thất lớn đối với Đảng, nhưng đồng thời cũng để lại tấm gương sáng ngời về bản lĩnh, trí tuệ và lòng trung thành tuyệt đối với lý tưởng cách mạng.
Cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí Nguyễn Văn Cừ là biểu tượng tiêu biểu cho thế hệ lãnh đạo trẻ đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam – những người đã đặt nền móng lý luận và tổ chức cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Tác phẩm “Tự chỉ trích” cùng những quyết sách chiến lược của ông vẫn còn nguyên giá trị trong công tác xây dựng Đảng hiện nay. Tên tuổi Nguyễn Văn Cừ được trân trọng ghi nhớ qua nhiều công trình, đường phố và cơ sở giáo dục trên cả nước, như một minh chứng cho trí tuệ và khí phách của một nhà lãnh đạo kiệt xuất.
Nguyên Khải (tổng hợp)
