Nguyễn Văn Cừ và tư tưởng chiến lược "Tự chỉ trích" xuất chúng
Nguyễn Văn Cừ (1912 - 1941), quê tại xã Phượng Dực, huyện Phú Xuyên (nay thuộc Hà Nội), là Tổng Bí thư của Đảng Cộng sản Đông Dương khi tuổi đời còn rất trẻ, một nhà lý luận xuất sắc, nhà chính trị tài năng và là tấm gương sáng ngời về tinh thần kiên trung, bất khuất trong phong trào cách mạng Việt Nam.
Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo có truyền thống yêu nước ở vùng quê giàu truyền thống văn hóa, Nguyễn Văn Cừ sớm tiếp thu tư tưởng cách mạng từ phong trào yêu nước của thế hệ thanh niên học sinh và tham gia tổ chức Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường (Trường Bưởi - Hà Nội). Năm 1929, ông gia nhập Đông Dương Cộng sản Đảng và nhanh chóng trở thành một trong những cán bộ cốt cán lãnh đạo phong trào công nhân ở vùng mỏ Hòn Gai, Quảng Ninh.
Năm 1938, khi mới 26 tuổi, tại Hội nghị Trung ương Đảng, Nguyễn Văn Cừ được bầu làm Tổng Bí thư của Đảng Cộng sản Đông Dương. Trong giai đoạn lịch sử đầy biến động của thời kỳ Mặt trận Dân chủ Đông Dương (1936 - 1939), với tư duy chiến lược sắc sảo và nhãn quan chính trị nhạy bén, ông đã có những đóng góp lý luận vô cùng quan trọng, tiêu biểu nhất là tác phẩm nổi tiếng Tự chỉ trích. Cuốn sách là một kiệt tác về công tác xây dựng Đảng, nhấn mạnh tinh thần dũng cảm nhìn thẳng vào khuyết điểm, đoàn kết trên nguyên tắc và giữ vững mối liên hệ mật thiết giữa Đảng với quần chúng nhân dân.
Tháng 1 năm 1940, do sự phản bội của kẻ gian, Nguyễn Văn Cừ bị thực dân Pháp bắt giam tại Sài Gòn. Dù chịu đựng những trận tra tấn dã man trong ngục tối hòng bẻ gãy ý chí của một nhà lãnh đạo cao cấp, ông vẫn giữ vững phong thái hiên ngang, biến nhà tù thành nơi tuyên truyền lý luận và củng cố hàng ngũ cách mạng. Ngày 28 tháng 8 năm 1941, thực dân Pháp hèn hạ đem ông ra hành hình tại ngã ba Giồng (Hóc Môn, Gia Định) cùng với các đồng chí kiên trung khác như Hà Huy Tập, Ngô Gia Tự, Võ Văn Tần.
Cuộc đời tuy ngắn ngủi nhưng đầy rực rỡ và những cống hiến lý luận sắc sảo của Nguyễn Văn Cừ đã để lại di sản tư tưởng vô giá cho Đảng và cách mạng Việt Nam, là biểu tượng bất tử về lòng trung thành vô hạn với lý tưởng cộng sản và tinh thần tự phê bình cao cả.
