NGUYỄN VĂN CỪ – VỊ TỔNG BÍ THƯ TRẺ NHẤT LỊCH SỬ VÀ TIẾNG SÚNG BẮN TẠI HÓC MÔN

Trong trang sử vàng hào hùng của cách mạng Việt Nam, Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ luôn sáng ngời như một hiện thân của trí tuệ thiên tài, sự quyết đoán và bản lĩnh kiên cường. Sinh năm 1912 tại làng Phù Khê, phủ Từ Sơn (nay là phường Phù Khê, thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh), ông là hậu duệ đời thứ 17 của Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi. Thừa hưởng truyền thống khoa bảng và lòng yêu nước nồng nàn của gia đình, người thanh niên Kinh Bắc đã sớm dấn thân vào con đường cứu nước.

Mới 15 tuổi, khi đang học tại Trường Bưởi (Hà Nội), ông đã gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Dưới sự dìu dắt, sát cánh của người anh, người đồng chí thân thiết Ngô Gia Tự, Nguyễn Văn Cừ lao vào phong trào "vô sản hóa", lăn lộn khắp vùng mỏ Hòn Gai, Uông Bí, Vàng Danh. Nhờ sự gần gũi, chân thành, ông sống cùng thợ mỏ, ăn cơm nắm, chịu sương gió để truyền gieo hạt giống cách mạng vào lòng giai cấp công nhân.

Năm 1931, khi mới 19 tuổi, ông bị thực dân Pháp bắt và đày ra "địa ngục trần gian" Côn Đảo. Giữa xà kle ngục tối, ông cùng các đồng chí kiên trung biến nhà tù thành trường học, tự rèn luyện lý luận và chí khí chiến đấu. Được trả tự do năm 1936, ông lao ngay vào hoạt động bí mật. Với tư duy sắc bén và uy tín lớn, năm 1938, khi vừa tròn 26 tuổi, ông được bầu làm Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng – vị Tổng Bí thư trẻ nhất trong lịch sử Đảng ta.

Trên cương vị lãnh đạo cao nhất, ông thể hiện tầm nhìn chiến lược xuất sắc khi chủ trì Hội nghị Trung ương 6 (tháng 11/1939) tại Bà Điểm (Hóc Môn), quyết định chuyển hướng chiến lược cách mạng, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu. Cũng trong giai đoạn này, ông viết tác phẩm lý luận kinh điển "Tự chỉ trích" (1939) – một ngọn đuốc soi đường về tinh thần tự phê bình, giữ gìn sự đoàn kết, trong sạch của Đảng mà cho đến hôm nay vẫn vẹn nguyên giá trị.

Giữa lúc phong trào đang dâng cao, tháng 6/1940, ông bị thực dân Pháp bắt lại tại Sài Gòn. Kẻ thù dùng mọi đòn tra tàn khốc nhưng không thể bẻ gãy được ý chí sắt đá của vị lãnh đạo trẻ tuổi. Biết không thể tha hóa được ông, thực dân Pháp đã kết án tử hình.

Sáng ngày 28 tháng 8 năm 1941, tại trường bắn Hóc Môn (Gia Định), người con ưu tú của quê hương Bắc Ninh hiên ngang bước ra pháp trường. Trước họng súng kẻ thù, ông từ chối bịt mắt, ánh mắt quật cường nhìn thẳng vào tay súng giặc và anh dũng hy sinh khi tuổi đời mới vừa 29 – độ tuổi đẹp nhất của nhiệt huyết và tài năng.

Hôm nay, chiến tranh đã lùi xa, nhưng tên tuổi và di sản của Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ vẫn sống mãi. Khu lưu niệm mang tên ông rộng gần 5.000m² tại quê nhà Phù Khê (Từ Sơn, Bắc Ninh) luôn ngát hương hoa, là nơi tìm về của các thế hệ hôm nay. Tên ông được trang trọng đặt cho những con đường lớn, những mái trường thân thương trên khắp mọi miền Tổ quốc, tiếp tục thắp sáng niềm tin và tinh thần cống hiến cho thế hệ mai sau.