Nguyễn Văn Cưng
Ông Nguyễn Văn Cưng sinh năm 1909 tại làng Bình Thành Tây, tổng An Phú, quận Thốt Nốt, tỉnh Long Xuyên (nay là xã Bình Thạnh Trung, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp).
Thuở nhỏ, ông là một học sinh giỏi của vùng Lấp Vò, tốt nghiệp trường Tiểu học Long Xuyên và theo học trường Trung học Cần Thơ (Collège de Cantho).
Khi còn học, ông say mê nghiên cứu tài liệu, sách báo về các phong trào yêu nước. Năm 1926, ông tích cực tham gia phong trào bãi khóa để làm lễ truy điệu cụ Phan Chu Trinh và bị đuổi học vì tội làm “quốc sự”.
Về lại Long Xuyên hoạt động, ông cùng 8 thanh niên khác được tuyển chọn đưa đi huấn luyện chính trị ở Quảng Châu.
Tháng 02/1928, ông vào Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội tỉnh Long Xuyên và thành lập một chi hội Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội tại Lấp Vò.
Tháng 02/1929, Châu Văn Liêm được rút về Thường vụ Kỳ bộ, ông thay làm Bí thư Tỉnh bộ.
Tháng 8/1929, ông được kết nạp vào An Nam Cộng sản Đảng tại Lấp Vò và thành lập chi bộ Đảng tại đây, do ông làm Bí thư.
Tháng 10/1929, địch bắt hai anh em ông, giải lên Sài Gòn, giam ở Khám Lớn. Địch tra tấn cả hai người rất dã man nhưng không khai thác được gì. Sau 3 tháng giam giữ, địch phải trả tự do nhưng buộc phải lưu xứ.
Ông vẫn trở về Long Xuyên, bám trụ vùng Tân Đức (huyện Lấp Vò ngày nay) vận động quần chúng, xây dựng cơ sở.
Cuối tháng 3/1930, tỉnh Long Xuyên thành lập Ban Chấp ủy lâm thời (Tỉnh ủy lâm thời), ông được phân công phụ trách Ban Chấp ủy (Bí thư), ông cùng tổ chức lãnh đạo các cuộc đấu tranh của quần chúng ở vùng Chợ Mới đòi hoàn thuế, giảm thuế (ngày 09/5/1930 và ngày 28/5/1930) giành thắng lợi, gây tiếng vang lớn.
Tháng 9/1930, ông bị địch bắt trong lúc đi chỉ đạo cơ sở vùng Chợ Mới và bị kết án 15 năm tù, đày ra Côn Đảo.
Năm 1935, chi bộ nhà tù tổ chức nhiều chuyến vượt ngục. Ông được chọn cùng một số người nữa vượt biển về đất liền tiếp tục hoạt động.
Khi bè ra giữa biển, thời tiết không thuận lợi, bè bị chìm và tất cả đều hy sinh.
Ông Nguyễn Văn Cưng, người con yêu nước của quê hương Lấp Vò, một trong những người Cộng sản đầu tiên, người Bí thư chi bộ đầu tiên ở Lấp Vò và là Bí thư Tỉnh ủy đầu tiên của tỉnh Long Xuyên, đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ, khi khả năng và trí tuệ đang sung mãn là một mất mát lớn đối với phong trào cách mạng địa phương.
Để ghi nhớ công lao của vị cách mạng tiền bối, Đảng bộ và chính quyền thành phố Long Xuyên đã đặt tên một con đường ở nội ô là đường Nguyễn Văn Cưng.
