Nguyễn Văn Hiệu – Người chính trị viên tàu không số anh hùng
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Nguyễn Văn Hiệu (1932–1972) là một chiến sĩ tiêu biểu của lực lượng vận tải biển Hải quân nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Ông sinh năm 1932 tại Thăng Bình, Quảng Nam, xuất thân trong một gia đình nông dân giàu lòng yêu nước. Với tinh thần dũng cảm, kiên cường, ông đã cùng đồng đội thực hiện nhiều chuyến vận chuyển vũ khí bằng đường biển vào chiến trường miền Nam.
Sớm tham gia cách mạng
Năm 16 tuổi, Nguyễn Văn Hiệu tham gia lực lượng du kích tại quê nhà. Năm 1951, ông nhập ngũ và sau đó tập kết ra Bắc năm 1954.
Đến năm 1959, ông xuất ngũ, trở về công tác tại đội tàu đánh cá của Nhà máy Cá hộp Hạ Long ở Hải Phòng. Tuy nhiên, trước yêu cầu của cuộc kháng chiến, năm 1962, ông tình nguyện tái ngũ và được lựa chọn vào lực lượng vận tải biển của Hải quân.
Người chính trị viên của những chuyến tàu không số
Từ năm 1962 đến 1964, Nguyễn Văn Hiệu cùng đồng đội thực hiện nhiều chuyến vượt biển đưa vũ khí từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam.
Những chuyến đi ấy vô cùng nguy hiểm. Tàu vận tải của ta nhỏ, trang bị hạn chế, thường xuyên phải đối mặt với sóng to, gió lớn, bão biển và sự kiểm soát gắt gao của tàu chiến, máy bay đối phương.
Để tránh bị phát hiện, có những chuyến tàu phải đi vòng qua vùng biển nước ngoài rồi mới quay trở lại Việt Nam. Trong điều kiện gian khổ ấy, Nguyễn Văn Hiệu luôn động viên đồng đội bình tĩnh xử trí tình huống, giữ vững tinh thần và quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ.
Trong những năm đầu thực hiện nhiệm vụ, ông cùng đơn vị đã hoàn thành 13 chuyến vận chuyển vũ khí an toàn vào Khu 7 và Khu 9, góp phần đưa hàng nghìn tấn vũ khí, phương tiện chiến đấu vào chi viện cho chiến trường miền Nam.
Chuyến đi cuối cùng
Ngày 15/3/1972, Nguyễn Văn Hiệu cùng đồng đội bắt đầu chuyến đi vào Khu 9. Hành trình kéo dài hơn một tháng với vô vàn khó khăn.
Sau khi vượt qua một trận bão lớn, con tàu của ta tiếp tục gặp lực lượng địch. Đối phương bao vây, tấn công và yêu cầu tàu đầu hàng.
Trước tình thế hiểm nghèo, Nguyễn Văn Hiệu vẫn bình tĩnh chỉ huy đồng đội chiến đấu chống trả quyết liệt. Khi đạn dược đã cạn, ông yêu cầu các chiến sĩ rời tàu, bơi vào bờ để bảo toàn lực lượng.
Quyết định hy sinh để bảo vệ đồng đội
Khi các đồng đội đã rời tàu, Nguyễn Văn Hiệu quyết định ở lại.
Ông biết rằng nếu con tàu cùng số vũ khí rơi vào tay đối phương thì bí mật của tuyến vận tải biển sẽ bị lộ. Vì vậy, ông lựa chọn ở lại chiến đấu và phá hủy tàu cùng hàng hóa, quyết không để chúng lọt vào tay địch.
Khoảng 11 giờ 30 ngày 24/4/1972, khi con tàu đã ở vị trí cách xa những người đồng đội đang bơi, Nguyễn Văn Hiệu cho nổ tàu. Ông anh dũng hy sinh giữa biển cả, bảo vệ bí mật hàng hóa và tạo cơ hội cho đồng đội thoát khỏi vòng vây.
Hành động ấy thể hiện rõ tinh thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” của người chiến sĩ Hải quân.
Sự hy sinh không thể nào quên
Trong số 22 chiến sĩ trên tàu 645, nhiều người đã phải nhảy xuống biển để tìm đường sống. Sau đó, một số chiến sĩ bị đối phương bắt giữ, một số khác đã hy sinh trên biển.
Nguyễn Văn Hiệu đã lựa chọn phần nguy hiểm nhất về mình để đồng đội có cơ hội sống sót và để hàng hóa, tài liệu không rơi vào tay đối phương. Sự hy sinh của ông vì thế không chỉ là sự mất mát của một người lính mà còn là biểu tượng cho tinh thần trách nhiệm, tình đồng đội và lòng trung thành với Tổ quốc.
Được truy tặng danh hiệu Anh hùng
Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và hành động hy sinh anh dũng, Nguyễn Văn Hiệu được trao tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất và Huân chương Chiến công hạng Ba.
Ngày 6/11/1978, Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng truy tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Tấm gương người chiến sĩ Hải quân
Nguyễn Văn Hiệu đã dành phần lớn tuổi trẻ của mình cho cách mạng. Từ một người thanh niên Quảng Nam tham gia du kích, ông trở thành người cán bộ chính trị của lực lượng vận tải biển Hải quân, nhiều lần vượt biển đưa vũ khí vào chiến trường miền Nam.
Điều khiến tên tuổi ông được nhớ mãi không chỉ nằm ở 13 chuyến vận chuyển vũ khí an toàn, mà còn ở quyết định cuối cùng: ở lại con tàu, bảo vệ đồng đội và phá hủy hàng hóa để không rơi vào tay địch.
Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Văn Hiệu đã hy sinh khi mới 40 tuổi, nhưng tinh thần dũng cảm và sự hy sinh của ông vẫn là một phần đáng tự hào trong lịch sử Đoàn tàu Không số. Hình ảnh người chính trị viên giữa biển khơi, sẵn sàng nhận lấy sự hy sinh để bảo vệ đồng đội và bí mật của Tổ quốc, mãi là biểu tượng đẹp về lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và ý chí quyết tử của người chiến sĩ Việt Nam.
