Nguyễn Văn Hiệu – Nhà vật lý tài năng, người góp phần xây dựng nền khoa học hiện đại Việt Nam

Nguyễn Văn Hiệu sinh ngày 21 tháng 7 năm 1938 tại thành phố Hải Phòng. Ngay từ nhỏ, ông đã bộc lộ niềm say mê đặc biệt với toán học và khoa học tự nhiên. Trong bối cảnh đất nước còn nhiều khó khăn, ông luôn tin rằng tri thức khoa học sẽ là nền tảng quan trọng để xây dựng một Việt Nam phát triển.

Sau khi tốt nghiệp đại học, Nguyễn Văn Hiệu được cử sang Liên Xô học tập và nghiên cứu. Với năng lực nổi bật, ông nhanh chóng đạt được nhiều thành tựu trong lĩnh vực vật lý chất rắn và bán dẫn, trở thành một trong những nhà khoa học trẻ được cộng đồng khoa học quốc tế ghi nhận.

Trở về Việt Nam, ông không chọn con đường nghiên cứu đơn thuần mà dành nhiều tâm huyết xây dựng các viện nghiên cứu, đào tạo đội ngũ cán bộ khoa học và thúc đẩy hợp tác quốc tế. Ông từng giữ nhiều cương vị quan trọng như:

• Viện trưởng Viện Khoa học Việt Nam (nay là Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam).

Dưới sự lãnh đạo của ông, nhiều phòng thí nghiệm hiện đại được xây dựng, nhiều hướng nghiên cứu mới về vật liệu, điện tử, công nghệ cao được hình thành, góp phần đưa khoa học Việt Nam từng bước hội nhập với thế giới.

Bên cạnh nghiên cứu, Giáo sư Nguyễn Văn Hiệu đặc biệt quan tâm đến việc đào tạo thế hệ trẻ. Ông hướng dẫn nhiều nghiên cứu sinh, thạc sĩ và tiến sĩ, luôn khuyến khích các nhà khoa học trẻ theo đuổi nghiên cứu cơ bản gắn với ứng dụng thực tiễn.

Trong suốt sự nghiệp, ông công bố hàng trăm công trình khoa học trên các tạp chí chuyên ngành quốc tế, được bầu làm Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô, đồng thời là thành viên của nhiều tổ chức khoa học uy tín trên thế giới.

Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp khoa học và công nghệ, năm 2000, ông được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới.

Giáo sư Nguyễn Văn Hiệu qua đời ngày 23 tháng 1 năm 2022, để lại di sản quý báu về khoa học, giáo dục và quản lý khoa học cho đất nước.