Nguyễn Văn Hiệu: "Quả bộc phá sống" trên con tàu không số
Trong những huyền thoại về Đường Hồ Chí Minh trên biển, câu chuyện về tàu 645 và sự hy sinh của Thuyền phó Nguyễn Văn Hiệu vào tháng 4 năm 1972 là một trong những trang sử bi tráng nhất. Anh là người đã chọn cái chết để bảo vệ bí mật quốc gia, biến con tàu thành một ngọn đuốc giữa biển khơi để soi sáng niềm tin cho đồng đội.
Nguyễn Văn Hiệu sinh năm 1932 tại vùng đất võ Hoài Nhơn, Bình Định. Lớn lên trong khói lửa kháng chiến chống Pháp, anh sớm mang trong mình tinh thần quật cường của quê hương. Năm 1954, anh tập kết ra Bắc, tham gia lực lượng Hải quân. Với sự nỗ lực học tập, đến năm 1962, anh được điều về Đoàn 125, đơn vị chuyên trách vận chuyển vũ khí tiếp tế cho miền Nam qua con đường biển huyền thoại. Suốt 10 năm, từ 1962 đến 1972, anh đã tham gia hàng chục chuyến tàu không số, băng qua muôn vàn sóng gió và sự bao vây gắt gao của hạm đội Mỹ.
Chuyến đi cuối cùng bắt đầu vào đêm ngày 12/4/1972, con tàu 645 do anh làm Thuyền phó nhận lệnh chở vũ khí vào bến cảng tại vùng biển miền Tây Nam Bộ. Để vượt qua sự kiểm soát của địch, tàu phải đi vòng ra hải phận quốc tế. Tuy nhiên, đến rạng sáng ngày 24/4/1972, khi tàu đang tiến gần về phía vùng biển Phú Quốc, một biên đội tàu chiến của Mỹ đã phát hiện và bám đuổi. Kẻ thù dùng hỏa lực mạnh bắn phá liên tục, hòng ép tàu của ta phải đầu hàng hoặc bốc cháy để chúng bắt sống thủy thủ và thu giữ vũ khí làm bằng chứng.
Trong tình thế ngàn cân treo sợi tóc, khi tàu bị hư hỏng nặng và không còn khả năng rút lui, Thuyền phó Nguyễn Văn Hiệu đã ra lệnh cho toàn bộ thủy thủ đoàn mặc áo phao rời tàu, nhảy xuống biển để tìm đường vào bờ. Riêng anh quyết định ở lại một mình để thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng: hủy tàu để xóa dấu vết. Vào khoảng 9 giờ sáng ngày 24/4 hôm đó, khi các tàu chiến địch vây sát quanh tàu 645, một tiếng nổ kinh thiên động địa đã xé nát không gian. Nguyễn Văn Hiệu đã trực tiếp kích hoạt khối thuốc nổ, biến con tàu thành một quả bộc phá khổng lồ.
Anh hy sinh trong quầng lửa đỏ rực rỡ, nhấn chìm toàn bộ bí mật và vũ khí xuống lòng đại dương sâu thẳm, không để lại bất cứ một bằng chứng nào cho kẻ thù. Sự hy sinh của Nguyễn Văn Hiệu là minh chứng cao nhất cho tinh thần "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh". Anh ngã xuống khi tuổi đời 40, để lại nỗi nhớ thương vô hạn cho gia đình và đồng đội. Năm 2000, anh đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Câu chuyện của anh mãi mãi được kể lại trên những chuyến tàu ra khơi, như một lời nhắc nhở về lòng trung thành sắt son của người lính biển Việt Nam trong thời hoa lửa.
