Nguyễn Văn Hợi

Cựu binh Nguyễn Văn Hợi chào đại tá Kiều Thanh Thúy - Giám đốc sản xuất phim Mưa đỏ

Bây giờ, tuổi đã tròm trèm tám chục, ông Hợi vẫn nhớ như in từng ngày, tháng, từng trận đánh khốc liệt. Trận đánh ngày 13/8/1972 là trận ác liệt ở Thành cổ Quảng Trị. Quân ta còn ít người nhưng phải đương đầu với 1 đại đội lính thủy đánh bộ. Giữa lằn ranh sống chết, chiến sĩ Hán Duy Long của đại đội 9 đã bình tĩnh bắn liền 9 quả B40 và 1 quả B41 về phía đội hình địch. Người này ngã xuống, người khác xông lên. Đòn phản kích bất ngờ khiến quân địch phải tháo lui khỏi Thành cổ. Ngày 16/8/1972, K3 - Tam Đảo nhận lệnh rời Thành cổ, kết thúc 81 ngày đêm trong chảo lửa bom đạn. Ông Hợi rời chiến trường với tỉ lệ thương tật 81%.

Anh thương binh hạng 1/4 Nguyễn Văn Hợi về quê Nam Định (nay là tỉnh Ninh Bình) làm việc trong nhà máy dệt. Hơn 20 năm lao động, cùng vợ nuôi 4 người con, ông Hợi vẫn không nguôi ngoai những ký ức chiến trường, nghĩa tình đồng đội. Ông cứ băn khoăn tự hỏi: “47 anh em cùng vào sinh ra tử với mình bây giờ ra sao? Ai còn sống, ai đã chết?”. Năm 1998, ông lên đường tìm đồng đội. Ông đến tỉnh Phú Thọ tìm gặp tiểu đội trưởng Nguyễn Hữu Quyền. Ông Quyền đã thành lão nông da đen nhẻm, quần xắn móng lợn đang ngồi thu dọn sắn (khoai mì).

Ông Hợi kể: “Thấy tôi giơ máy ảnh chụp, ông Quyền trừng mắt hỏi: “Anh chụp gì đấy?”. Tôi ngồi xuống nói: “Tôi chụp thằng Nguyễn Hữu Quyền tiểu đội trưởng tiểu đội 8 đấy”. Ông Quyền nhìn tôi một lát rồi reo lên: “Thằng Hợi”. 2 anh em ôm chầm lấy nhau mừng mừng, tủi tủi”.

Nốt lặng trong Mưa đỏ

Trên sân khấu của sự kiện giới thiệu phim Mưa đỏ, ông Hợi xúc động kể lại những tháng năm khốc liệt khi đơn vị ông giữ vững trận địa Thành cổ giữa mưa pháo dày đặc: “Khi chúng tôi sang sông vào Thành cổ, có 325 người. Sau đó, quân số được bổ sung gấp 4 lần. Nhưng đến khi được về Hà Nội gặp Chủ tịch nước (năm 2009), chỉ còn 39 người. Tôi là người ra sông đón tân binh. Một đêm, nhận thông báo sẽ có 70, rồi 50 tân binh được bổ sung, nhưng pháo giội suốt đêm. Đến sáng, vài chiếc áo mưa bó gói quân trang dạt vào bờ. Chúng tôi mừng rỡ định chạy ra đón thì một loạt pháo trùm lên. Trên dòng Thạch Hãn, chỉ còn tiếng gọi “mẹ ơi”, “chị ơi”… vì hầu hết anh em ra trận chưa có người yêu, vẫn đang do chị, do mẹ chăm sóc”.

Ông nói: “Tôi mới được xem vài đoạn phim thôi mà cảm xúc đã dâng trào. Hơn 1.000 liệt sĩ của tiểu đoàn chúng tôi đã được nhắc đến bằng một bộ phim chân thực. Tôi mong thế hệ trẻ hôm nay và cả những người đã có tuổi hãy nhìn thật sâu vào lịch sử để hiểu rằng, vị trí mình đang có, cuộc sống yên bình mình đang hưởng không phải từ trên trời rơi xuống”.

Với cựu binh Nguyễn Văn Hợi, lịch sử là từng gương mặt đồng đội đã hòa vào lòng đất, là tiếng gọi mẹ giữa đạn bom, là căn hầm được phục dựng bằng trí nhớ và nước mắt, là bức thư của chị Khơi mà ông từng giữ rồi trao lại cho đồng đội, để sau này trở thành hiện vật được trưng bày ở Bảo tàng Thành cổ, là cuốn nhật ký của chính ông đang được gìn giữ tại Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam.

Bây giờ, ông là Trưởng ban Liên lạc của tiểu đoàn K3 - Tam Đảo anh hùng. Dáng ông và đồng đội trầm lặng trên sân khấu giới thiệu phim Mưa đỏ. Sau lưng, phông nền là chiến trường Thành cổ, loang lổ máu trộn bùn. Vẫn đôi mắt sáng, giọng nói trầm vang, ông nói: “Hôm nay, tôi tin rằng hơn 1.000 đồng đội của tôi - những người đã nằm lại Thành cổ - chắc hẳn đang mỉm cười”. Và ông nhắn gửi với thế hệ trẻ: “Trước khi đòi hỏi đất nước cho mình cái gì, hãy nghĩ xem mình đã làm được gì cho đất nước”.

Lần theo trí nhớ, người cựu binh Nguyễn Văn Hợi đã đi khắp 14 tỉnh, thành, tìm lại được 42 đồng đội trong đại đội 10 năm xưa. Đến nay, còn 5 người nữa mà ông vẫn chưa rõ sống chết ra sao.

Uông Ngọc