NGUYỄN VĂN HỢI – ĐÊM VƯỢT SÔNG THẠCH HÃN VÀO THÀNH CỔ

Trong số những nhân chứng của 81 ngày đêm Thành cổ Quảng Trị, Nguyễn Văn Hợi là

người để lại nguồn tư liệu đặc biệt quý giá: nhật ký chiến đấu được viết ngay trong thời gian

ông tham gia chiến trường.

Ông là thương binh hạng 1/4, nguyên Trợ lý quân lực Tiểu đoàn K3-Tam Đảo. Trước

khi vào Thành cổ năm 1972, ông đã từng chiến đấu ở Khe Sanh và Đường 9 – Nam Lào.

Ngày 9-7-1972, nhật ký của ông ghi lại cuộc giao nhiệm vụ của Tư lệnh Lê Trọng Tấn

cho Tiểu đoàn K3-Tam Đảo. Ban chỉ huy tiểu đoàn lúc đó có Đỗ Văn Mến, Nguyễn Hữu

Đoài, Mai Văn Đề, Lê Binh Chủng cùng các cán bộ tham mưu, chính trị, trong đó có

Nguyễn Văn Hợi.

Nhiệm vụ được giao rất rõ: toàn tiểu đoàn sang sông và chốt giữ bên trong Thành cổ

Quảng Trị.

Đêm hôm đó, đơn vị hành quân từ Nhan Biều. Khoảng 3 giờ sáng ngày 10-7, các chiến

sĩ tập trung bên bờ sông Thạch Hãn để vượt sông.

Sông Thạch Hãn trong chiến tranh là một trở ngại lớn nhưng cũng là con đường mà

những người lính phải vượt qua để vào Thành cổ. Mỗi người mang theo vũ khí, trang bị và

những vật dụng cần thiết. Phía trước là một chiến trường mà họ biết sẽ vô cùng ác liệt.

Sau khi vào Thành cổ, K3-Tam Đảo bắt đầu thực hiện nhiệm vụ chốt giữ. Nhật ký của

Nguyễn Văn Hợi ghi lại những ngày tháng chiến đấu trong điều kiện bom pháo dồn dập và

thiếu thốn trăm bề.

Ông không chỉ ghi những sự kiện quân sự. Những dòng nhật ký còn phản ánh tâm

trạng người lính: nhớ quê, nhớ đồng đội, lo lắng trước nhiệm vụ và cố gắng giữ bình tĩnh

giữa chiến trường.

Một trong những giá trị lớn nhất của nhật ký là tên người. Những cái tên như Đỗ Văn

Mến, Lê Binh Chủng và nhiều cán bộ, chiến sĩ khác xuất hiện trong các trang ghi chép. Nhờ

vậy, ký ức về đơn vị không bị biến thành một câu chuyện chung chung.

Đặc biệt, nhật ký ghi lại sự hy sinh của nhiều cán bộ, chiến sĩ. Lê Binh Chủng hy sinh

khi một quả bom khoan đánh trúng hầm chỉ huy tiểu đoàn. Nhiều năm sau, hài cốt của ông

được phát hiện tại Thành cổ cùng túi công tác và thư từ.

Ký ức thời hoa lửa – Nhân vật, đơn vị và sự kiện có tư liệu kiểm chứng

Đối với Nguyễn Văn Hợi, việc nhận diện hài cốt người đồng đội là một hành trình đầy

ý nghĩa. Ông dựa vào ký ức và những dấu hiệu còn lại để xác định người đã hy sinh.

Những câu chuyện như vậy cho thấy người lính sau chiến tranh vẫn mang theo trách

nhiệm với đồng đội. Chiến tranh kết thúc nhưng việc tìm kiếm người đã mất và trả họ về với

gia đình không kết thúc.

Nguyễn Văn Hợi tiếp tục làm công việc tri ân đồng đội và giữ gìn ký ức K3-Tam Đảo.

Ông tham gia Ban liên lạc và vận động xây dựng bia lưu niệm hầm chỉ huy của tiểu đoàn

trong Thành cổ.

Đêm vượt sông Thạch Hãn vì thế không chỉ là một chi tiết trong chiến dịch. Nó là điểm

khởi đầu của 81 ngày đêm mà một thế hệ người lính đã sống giữa lằn ranh sinh tử.

Nhờ những trang nhật ký của Nguyễn Văn Hợi, người hôm nay có thể nhìn thấy một

phần của lịch sử bằng đôi mắt của một người từng ở trong đó.