Nguyễn Văn Hưng

Trong một buổi sinh hoạt truyền thống tại trường, bác cựu chiến binh Hoàng Văn Dũng mang theo một chiếc đèn dầu cũ đã hoen gỉ.

Một học sinh hỏi:

– Thưa bác, sao bác vẫn giữ chiếc đèn này?

Bác mỉm cười, nhẹ nhàng châm ngọn bấc. Ánh lửa nhỏ bập bùng khiến cả căn phòng như lắng lại.

– Hơn năm mươi năm trước, cũng dưới ánh sáng yếu ớt như thế này, bác và một người đồng đội đã hứa với nhau một điều.

Đó là mùa mưa năm 1971.

Đơn vị của bác đóng quân trong một căn hầm giữa rừng. Ban ngày hành quân, ban đêm tranh thủ nghỉ ngơi và nhận nhiệm vụ. Mỗi tối, cả hầm chỉ có một chiếc đèn dầu nhỏ để đọc bản đồ và viết nhật ký.

Người đồng đội thân nhất của bác là anh Hải, mới tròn hai mươi tuổi.

Đêm nào Hải cũng lấy quyển sổ nhỏ ra ghi vài dòng.

Bác tò mò hỏi:

– Cậu viết gì mà ngày nào cũng viết?

Hải cười:

– Viết để sau này, nếu còn sống, sẽ kể cho con cháu nghe rằng hòa bình quý giá đến nhường nào.

Bác bật cười:

– Lúc ấy già rồi, ai còn nhớ nữa.

Hải lắc đầu.

– Phải có người kể. Nếu không, lớp trẻ sẽ nghĩ hòa bình là điều tự nhiên.

Đêm hôm ấy, dưới ánh đèn dầu leo lét, hai người cùng hứa:

"Ai còn sống sẽ thay cả hai kể lại câu chuyện của những người đã nằm xuống."

Ít ngày sau, đơn vị bước vào một trận đánh lớn.

Trong lúc rút lui, một đồng đội bị thương mắc kẹt giữa làn đạn.

Không chút do dự, Hải quay trở lại.

Anh đưa được đồng đội ra khỏi vùng nguy hiểm.

Nhưng chính anh đã không trở về.

...

Sau ngày đất nước thống nhất, bác Dũng trở về quê.

Có gia đình.

Có công việc.

Có những tháng ngày yên bình.

Nhưng mỗi khi nhìn thấy chiếc đèn dầu cũ, bác lại nhớ đến lời hứa năm nào.

Thế là bác bắt đầu đi kể chuyện.

Bác đến trường học.

Đến nhà văn hóa.

Đến các buổi sinh hoạt Đoàn.

Mỗi lần kể, bác không nói nhiều về bom đạn.

Bác kể về tình đồng đội.

Về những bữa cơm sẻ nửa.

Về những người lính trẻ mang trong tim ước mơ rất bình dị: được trở về cày ruộng, được gặp mẹ, được nhìn thấy đất nước thanh bình.

Một học sinh hỏi:

– Thưa bác, sau bao nhiêu năm, bác còn nhớ rõ đồng đội mình không?

Bác nhìn ngọn lửa nhỏ trên chiếc đèn dầu rồi đáp:

– Có những gương mặt thời gian làm mình già đi. Nhưng có những gương mặt sẽ mãi mãi ở tuổi đôi mươi.

Cả hội trường lặng đi.

Bác nâng chiếc đèn dầu lên.

– Chiếc đèn này không còn thắp sáng một căn hầm giữa rừng nữa.

– Hôm nay, nó nhắc bác nhớ rằng lời hứa năm xưa vẫn chưa kết thúc.

– Chừng nào còn người lắng nghe, bác vẫn còn kể.

– Và khi các cháu hiểu được giá trị của hòa bình, bác tin rằng lời hứa của người đồng đội năm ấy đã được thực hiện.

Tiếng vỗ tay vang lên.

Ngoài sân trường, ánh nắng chiều phủ lên màu cờ đỏ tung bay trước gió.

Bác Dũng lặng lẽ tắt ngọn đèn dầu.

Nhưng trong lòng mỗi người có mặt hôm ấy, một ngọn lửa khác vừa được thắp lên – ngọn lửa của lòng biết ơn, của trách nhiệm và của tình yêu Tổ quốc.